Γεωμορφολογική ανάλυση των συμβαλλόντων υδατορευμάτων στον ταμιευτήρα Πολυφύτου - Μπακλαβαρίδης, Γεώργιος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών. ΔΠΜΣ Περιβάλλον και Ανάπτυξη των Ορεινών Περιοχών, 2018)
Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη της περιοχής ανάντη του ταμιευτήρα Πολυφύτου, υπό το πρίσμα της διερεύνησης των γεωμορφολογικών, υδρογραφικών χαρακτηριστικών, χρήσεων γης και της ποιοτικής κατάστασης των επιφανειακών κυρίως υδάτων. Συγκεκριμένα, μέσω σχετικής βιβλιογραφικής ανασκόπησης μελετήθηκαν στοιχεία ιστορικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά, εμπορίου, αγροτικής οικονομίας και ποιότητας υδατικών πόρων που αφορούν στην περιοχή ανάντη της λίμνης Πολυφύτου. Τα τελευταία χρόνια η συγκεκριμένη περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα οικονομική ανάπτυξη και αποτελεί κέντρο ποικίλων δραστηριοτήτων. Αναφορικά με την υφιστάμενη κατάσταση και εξαιτίας της ανάπτυξης των υπαρχόντων οικισμών στην εν λόγω περιοχή και της συνεχώς αυξανόμενης αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής, δημιουργήθηκαν πιέσεις στους υδατικούς πόρους. Οι ανθρωπογενείς πιέσεις που εμφανίζονται στην περιοχή του Ιλαρίωνα, έχουν σχέση κυρίως με τη διάθεση επεξεργασμένων και μη αστικών λυμάτων. Επίσης μερικά γεωργικά και κτηνοτροφικά απόβλητα καταλήγουν στο υδρογραφικό δίκτυο. Την κατάσταση επιδεινώνει η χρήση των φυτοφαρμάκων. Προκειμένου να καθοριστούν αυστηρότερα οι χωρικές σχέσεις μεταξύ ρύπανσης και πηγών ρύπανσης στην περιοχή, έγινε κατάλληλη επεξεργασία σε πληθώρα γεωχωρικών δεδομένων, όπως τα σημεία ρύπανσης και οι χρήσης γης, με την αξιοποίηση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών. Πιο συγκεκριμένα με την χρήση του Ψηφιακού Μοντέλου Εδάφους (ΨΜΕ) χαράχθηκε ο εξωτερικός υδροκρίτης (όριο) της περιοχής μελέτης και στη συνέχεια υπολογίστηκαν οι υπολεκάνες και το υδρογραφικό δίκτυο εντός αυτής. Έπειτα υπολογίστηκαν οι κλίσεις του εδάφους (slope) και εξήχθησαν τα σχετικά αποτελέσματα με τα μορφομετρικά στοιχεία της λεκάνης απορροής και των επιμέρους υπολεκάνων. Υπολογίστηκαν και απεικονίστηκαν σε θεματικούς χάρτες οι χρήσεις γης σύμφωνα με το Corine Land Cover για τα έτη 2000 και 2012. Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα αναλύθηκαν και τελικά παρουσιάζεται συγκριτικό διάγραμμα με τις διαφορές στις χρήσεις γης για τις δύο χρονολογίες. Τελικά, εστιάζοντας σε κάποια συγκεκριμένα σημεία ενδιαφέροντος (όπως η περιοχή Ιλαρίωνα, τα παλιά λατομεία ΜΑΒΕ κ.α.), αναλύθηκαν κάποιες από τις υφιστάμενες πήγες ρύπανσης της περιοχής. Στην περιοχή Ιλαρίωνα υπάρχει ρύπανση από μεταλλεία Χρωμίτη τα οποία λειτουργούσαν παλαιότερα στην περιοχή, από κτηνοτροφικές μονάδες καθώς και από αστικά λύματα των μικρών διάσπαρτων οικισμών της περιοχής. Δεν υπάρχουν διάχυτες πηγές ρύπανσης. Η απόρριψη λυμάτων – απορριμμάτων μέχρι στιγμής δεν έχει δημιουργήσει προβλήματα στον υδάτινο αποδέκτη (λίμνη Πολυφύτου). Στην περιοχή των μεταλλείων MABE, οι συγκεντρώσεις αμιάντου που εντοπίστηκαν στα επιφανειακά ύδατα των μεταλλείων (800*10^6 ίνες/l) υπερβαίνουν αρκετά τα ανώτερα επιτρεπτά όρια. Τελικά τονίζεται ότι η ύπαρξη αστικού ιστού, η λειτουργία κτηνοτροφικών μονάδων και η χρήση φυτοφαρμάκων – εδαφοβελτιωτικών προκαλεί προβλήματα στους εν λόγω υδατικούς πόρους.