Αξιολόγηση ασφαλείας υφιστάμενης οδού βάσει λειτουργικών ταχυτήτων και δυναμικής της κυκλοφορίας - Εφαρμογή στην ΕΟ3 (τμήμα Λαμία - Δομοκός) - Καλτσάς, Λεωνίδας (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών. Τομέας Έργων Υποδομής και Αγροτικής Ανάπτυξης. Εργαστήριο Συγκοινωνιακής Τεχνικής, 2018)
Τα αίτια των τροχαίων συμβάντων έχουν τις ρίζες τους στην πολυπλοκότητα των σχέσεων μεταξύ οδηγού, οχήματος και οδού. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι ευθύνες επιρρίπτονται στους οδηγούς και στην παραβατική οδηγική συμπεριφορά. Κανείς όμως δεν είναι σε θέση να πει με βεβαιότητα αν πριν το σημείο της σύγκρουσης η οδηγική συμπεριφορά ήταν εναρμονισμένη με τους ισχύοντες κανόνες. Τα επαναλαμβανόμενα συμβάντα σε συγκεκριμένες θέσεις υποδεικνύουν πως το πρόβλημα έγκειται όχι αποκλειστικά στην συμπεριφορά των οδηγών, αλλά στην γεωμετρία της οδού. Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την αξιολόγηση ασφαλείας της υφιστάμενης χάραξης των 23 πρώτων χιλιομέτρων της ΠΕΟ Λαμίας - Λάρισας, με σκοπό την τεκμηρίωση της επιρροής του γεωμετρικού σχεδιασμού στην οδική ασφάλεια και η ανάδειξη των θέσεων μειω- μένης οδικής ασφάλειας. Πρόκειται για υπεραστική οδό 2 λωρίδων κυκλοφορίας. Για τον σκοπό αυτό έγινε τοπογραφική αποτύπωση της υπάρχουσας υποδομής με κινούμενο δέκτη GNSS επί οχήματος (μέθοδος απόλυτου εντοπισμού). Κατόπιν του προσδιορισμού των γεωμετρικών στοιχείων εξετάστηκε η ομοιογένεια του γεωμετρικού σχεδιασμού (geometric design consistency) με την μέθοδο του προφίλ ταχύτητας, που προέκυψε τόσο από μοντέλα πρόγνωσης λειτουργικών ταχυτήτων και διαμήκων επιταχύνσεων όσο και από πραγματικά δεδομένα (καταγραφή ταχύτητας και επιταχύνσεων με συνδυασμό μετρήσεων επιταχυνσιόμετρου και GPS). Συλλέχθηκαν επίσης δεδομένα πλευρικών επιταχύνσεων, με στόχο την παραγωγή διαγραμμάτων επιρροής της ακτίνας στις πλευρικές επιταχύνσεις για διάφορες ταχύτητες, την αξιολόγηση του οδικού τμήματος από την άποψη των εμφανιζόμενων λειτουργικών επιταχύνσεων και την σύγκρισή τους με τα όρια άνεσης και αντοχής των οδηγών που έχουν προταθεί από ερευνητές στο παρελθόν και χρησιμοποιούνται στους κανονισμούς μελετών οδικών έργων. Με βάση όλα τα προαναφερθέντα συλλεγμένα στοιχεία και την επεξεργασία τους έγινε μια προσπάθεια συσχέτισης του καταγεγραμμένου ιστορικού ατυχημάτων με τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά της οδού, τις λειτουργικές ταχύτητες και τις λειτουργικές επιταχύνσεις, καθώς επίσης επισημάνθηκαν όλες οι θέσεις μειωμένης οδικής ασφάλειας και κατατάχθηκαν από άποψη επικινδυνότητας. Κρίσιμες θέσεις από άποψη οδικής ασφάλειας αποτελούν οι κανιστροειδείς καμπύλες με λόγο διαδοχικών ακτίνων μεγαλύτερο του 2:1, καθώς επίσης και ανακάμπτοντες ελιγμοί ακτίνας μικρότερης των 80 m. Κοινά χαρακτηριστικά των θέσεων μειωμένης οδικής ασφάλειας ήταν οι υψηλές διαφορές λειτουργικών ταχυτήτων μεταξύ των διαδοχικών γεωμετρικών στοιχείων και οι υψηλές λειτουργικές πλευρικές επιταχύνσεις. Γεγονός που επιβεβαιώνει την κρισιμότητα τόσο της επίτευξης συνεχούς και αρμονικού γεωμετρικού σχεδιασμού, όσο και της διασφάλισης των κατάλληλων συνθηκών δυναμικής της κίνησης οχημάτων, λαμβάνοντας υπόψιν και τον λειτουργικό χαρακτήρα της οδού. Ολοκληρώνοντας, αναφορικά με το κομμάτι των λειτουργικών επιταχύνσεων εξήχθη το συμπέρασμα πως τα όρια άνεσης και αντοχής των οδηγών δεν είναι σταθερά αλλά μεταβλητά, αφού σε μεγαλύτερες ακτίνες (άρα και μεγαλύτερες ταχύτητες διέλευσης), οι πλευρικές επιταχύνσεις φθίνουν.