Επίδραση μεθόδων εκχύλισης στο χημικό προφίλ και τη βιοδραστικότητα του φυτού Sideritis clandestina - Φούφα, Ελένη (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Χημικών Μηχανικών. Τομέας Σύνθεσης και Ανάπτυξης Βιομηχανικών Διαδικασιών (IV). Εργαστήριο Βιοτεχνολογίας, 2017)
Η χρήση φυτικών εκχυλισμάτων για ιατροφαρμακευτικούς σκοπούς εφαρμόζεται από την αρχαιότητα. Σήμερα, τα φυτικά εκχυλίσματα αποτελούν συχνά θεμελιώδες συστατικό μιας νέας κατηγορίας προϊόντων προσωπικής φροντίδας, των cosmeceuticals. Τα πλεονεκτήματά τους σε σχέση με τις συνθετικές ενώσεις, καθώς και η περιεκτικότητά τους σε αντιοξειδωτικά, όπως οι φαινολικές ενώσεις, τα φλαβονοειδή και οι τανίνες, που δρουν κατά των ελευθέρων ριζών και, σύμφωνα με μελέτες, μπορούν να συμβάλλουν στην πρόληψη διάφορων ασθενειών, μεταξύ των οποίων και η πρόωρη γήρανση, τα καθιστούν ακόμα πιο ελκυστικά για χρήση σε καλλυντικά προϊόντα. Στην παρούσα διπλωματική εργασία παρασκευάστηκαν και μελετήθηκαν ως προς τη βιοδραστικότητα και το προφίλ τους εκχυλίσματα του φυτού Sideritis clandestina σε τρεις διαφορετικές περιεκτικότητες (2,5%, 5% & 7,5% w/v), με χρήση δύο διαφορετικών διαλυτών (γλυκερόλη/νερό σε αναλογία 1:1 & αιθανόλη) και υπό τρεις διαφορετικές μεθόδους: συμβατική εκχύλιση, εκχύλιση υποβοηθούμενη από μικροκύματα και εκχύλιση υποβοηθούμενη από υπερήχους. Επιπλέον, κατά τη μέθοδο εκχύλισης υποβοηθούμενης από μικροκύματα, παρασκευάστηκαν εκχυλίσματα σε διαφορετικές θερμοκρασίες εκχύλισης και μελετήθηκαν και αυτά ως προς τη βιοδραστικότητά τους. Αρχικά, η βιοδραστικότητα των εκχυλισμάτων εκτιμήθηκε με προσδιορισμό των ολικών φαινολικών συστατικών με τη μέθοδο Folin-Ciocalteu, των ολικών φλαβονοειδών με τη χρωματομετρική μέθοδο χλωριούχου αργιλίου, των ολικών συμπυκνωμένων τανινών με τη μέθοδο οξινισμένης βανιλίνης, όπως επίσης και με την ανάλυση της αντιοξειδωτικής ικανότητας, με τη χρήση της μεθόδου του αντιδραστηρίου DPPH (ρίζα 1,1-διφαινυλ-2-πικρυλ υδραζίλιο). Από το σύνολο των παραπάνω αναλύσεων, σε ότι αφορά τα εκχυλίσματα γλυκερόλης αναδείχτηκαν ως ισχυρότερα το εκχύλισμα της συμβατικής μεθόδου 72 ωρών και αυτό της εκχύλισης υποβοηθούμενης από υπερήχους, ενώ παράλληλα βρέθηκε ανάλογη σχέση της αύξησης της θερμοκρασίας εκχύλισης με την αύξηση της βιοδραστικότητας του τελικού εκχυλίσματος. Όσον αφορά στη σύγκριση των δύο διαλυτών, έντονη διαφοροποίηση παρατηρήθηκε στο δείγμα συμβατικής εκχύλισης 24 ωρών, το οποίο παρουσίασε βελτίωση όταν εκχυλίστηκε σε αιθανόλη, αλλά και στο δείγμα που προέκυψε από τη μέθοδο εκχύλισης υποβοηθούμενης από μικροκύματα στους 60οC, το οποίο εμφάνισε μειωμένη δραστικότητα κατά την εκχύλισή του σε αιθανόλη. Τέλος, τα εκχυλίσματα που παρασκευάστηκαν σε διαλύτη αιθανόλη αναλύθηκαν, έπειτα από παραγωγοποίηση με διαλύτη BSTFA, σε αέριο χρωματογράφο-φασματόμετρο μάζας (GC-MS) και μελετήθηκε συγκριτικά το προφίλ τους. Τα δείγματα που παρασκευάστηκαν με τις μεθόδους εκχύλισης υποβοηθούμενες από μικροκύματα και υπερήχους προέκυψαν εμφανώς πιο πλούσια συγκριτικά με τα υπόλοιπα. Επίσης, σε όλα τα εκχυλίσματα που αναλύθηκαν ταυτοποιήθηκαν οι κορυφές που αντιστοιχούν σε σιλιλυωμένα παράγωγα του κινικού οξέος και της απιγενίνης.