Επίδραση της μεταβολής της τοπιακής σύνθεσης στην οπτική αντίληψη του εξορυκτικού τοπίου μέσω της καταγραφής και ανάλυσης οφθαλμικών κινήσεων - Εμμανουήλ, Καραμπασάκης (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών. Τομέας Μεταλλευτικής, 2017)
Η παρούσα διπλωματική εργασία αποτελεί τμήμα πειραματικής έρευνας κατά την οποία εφαρμόζεται η μέθοδος της καταγραφής των οφθαλμικών κινήσεων (eye tracking) για πρώτη φορά σε λατομικό τοπίο. Κύριος σκοπός είναι η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η ανοιχτή εκσκαφή του λατομικού χώρου Μερέντα στην περιοχή του Μαρκόπουλου Μεσογαίας επηρεάζει την οπτική αντίληψη ή προσελκύει την προσοχή. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζεται το «φαινόμενο» (σχετικό) μέγεθος του λατομείου σε διάφορες θέσεις ως παράγοντας επιρροής της παρατήρησης από ένα σύνολο παρατηρητών. Επιπλέον, εξετάζεται η συμβολή της "κατάστασης" του ουρανού (νεφελώδης ή μη) και της αναλογίας του προς την υπόλοιπη οπτική σκηνή στον τρόπο αντίληψης για το συγκεκριμένο τοπίο. Τα παραπάνω διερευνήθηκαν μέσω της καταγραφής των οφθαλμικών κινήσεων, δηλαδή του ίχνους του βλέμματος ενός δείγματος συμμετεχόντων-παρατηρητών στους οποίους ζητήθηκε να παρακολουθήσουν ελεύθερα ορισμένες φωτογραφίες από την περιοχή του Μαρκόπουλου Μεσογαίας, οι οποίες είχαν υποστεί κατάλληλη επεξεργασία. Οι συντεταγμένες καταγραφής των κινήσεων των ματιών τους μετασχηματίστηκαν σε προσηλώσεις και σακκαδικές κινήσεις στο λογισμικό του OGAMA, ένα λογισμικό ανοιχτού κώδικα που σχεδιάστηκε για να αναλύει τις κινήσεις των ματιών σε κατάλληλα σχεδιασμένα πειράματα. Τα αποτελέσματα εξετάστηκαν για το σύνολο των παρατηρητών, τόσο ποιοτικά – με χρήση θερμικών χαρτών προσοχής – όσο και ποσοτικά – με χρήση κατάλληλων μετρούμενων μεγεθών - δεικτών. Από την ανάλυση προέκυψαν ορισμένα καίρια πειραματικά αποτελέσματα και ευρήματα τα οποία και ερμηνεύτηκαν. Σημαντικότατο εύρημα του πειράματος συνιστά το ότι ο συνολικός χρόνος που διατίθεται για την παρατήρηση του λατομείου είναι πολύ μεγαλύτερος από το χρόνο που διατίθεται για την παρατήρηση οποιουδήποτε άλλου στοιχείου του τοπίου – σχεδόν σε όλες τις φωτογραφίες που προβλήθηκαν. Επιπλέον, το φαινόμενο μέγεθος της εκσκαφής και η αναλογία ουρανού-εδάφους φαίνεται να έχουν σημαντικότατη επίδραση στην αντίληψη, τουλάχιστον για το εξεταζόμενο τοπίο. Ειδικότερα, καθώς αυξάνεται το φαινόμενο μέγεθος της λατομικής περιοχής, αφενός μεν αυξάνεται η διάρκεια παρατήρησης εντός αυτής της περιοχής, αφετέρου δε μειώνεται ο χρόνος που απαιτείται για να γίνει (η λατομική περιοχή) αντιληπτή. Με δεδομένο το γεγονός ότι μέχρι σήμερα η μέθοδος δεν έχει εφαρμοστεί ξανά στον ευρύτερο κλάδο της μεταλλευτικής και την υψηλή πολυπλοκότητα των γνωσιακών διαδικασιών που διέπουν την ανθρώπινη αντίληψη, η περαιτέρω έρευνα στο σχετικό αντικείμενο κρίνεται ιδιαίτερα χρήσιμη και γόνιμη.