Χαρακτηρισμός Ιστορικών Κονιαμάτων της Τοιχοποίας της Ανατολικής και Δυτικής όψης του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου στα Ιεροσόλυμα - Καλοφώνου, Μυρτώ (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Χημικών Μηχανικών. Τομέας Επιστήμης και Τεχνικής των Υλικών (ΙΙΙ), 2017)
Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη και ο χαρακτηρισμός ιστορικών κονιαμάτων του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου στα Ιεροσόλυμα. Τα εξεταζόμενα κονιάματα ανήκουν σε δύο κατηγορίες ανάλογα με τη χρήση τους στο μνημείο, σε κονιάματα γεμίσματος και κονιάματα αρμολόγισης (ή αρμού), τα οποία προέρχονται από την ανατολική (νοτιοανατολική και βορειοανατολική) και δυτική όψη του μνημείου και αντιστοιχούν σε διαφορετικά ύψη της τοιχοποιίας. Ο προσδιορισμός των μορφολογικών και φυσικοχημικών χαρακτηριστικών των κονιαμάτων έλαβε χώρα με τη χρήση των παρακάτω τεχνικών: Μικροσκοπία Οπτικών Ινών, Κοκκομετρική Ανάλυση, Περίθλαση Ακτίνων Χ (XRD), Θερμοβαρυμετρική και Διαφορική Θερμική Ανάλυση (TG-DTA), Δοκιμές Εμβάπτισης σε Νερό για τον Προσδιορισμό του Ολικού Ανοιχτού Πορώδους Προσβάσιμου στο Νερό και του Ποσοστού Ροφημένου Νερού, Προσδιορισμός διαλυτών αλάτων (TSS%), Ποιοτική Ανίχνευση Ανιόντων και Χρωματομετρία. Τα εξεταζόμενα κονιάματα ανήκουν στις κατηγορίες των ασβεστιτικών κονιαμάτων και μεικτών κονιαμάτων (ασβέστη-γύψου ή γύψου-ασβέστη), όπου σε κάποια δείγματα υπερισχύει ο ασβεστίτης και σε άλλα ο γύψος, παρουσιάζοντας διαφοροποιήσεις στη χημικήορυκτολογική σύσταση. Οι δοκιμές εμβάπτισης κατηγοριοποιούν τα κονιάματα σε τρείς ομάδες, βάση του ολικού ποσοστού ρόφησης του νερού και του ολικού πορώδους που είναι προσβάσιμο στο νερό, δίνοντας παράλληλα πληροφορίες για την επιδεκτικότητά τους στη φθορά από τη δράση του νερού. Τα μεικτά κονιάματα εμφάνισαν μεγαλύτερη ευθρυπτότητα καθώς και επιδεκτικότητα στη φθορά από το νερό. Τα αποτελέσματα της κοκκομετρικής ανάλυσης έδειξαν ότι τα κονιάματα διαθέτουν υψηλό λόγο κονίας/αδρανών, τόσο για τα κονιάματα γεμίσματος όσο και για τα κονιάματα αρμού. Από τη χρωματομετρία προκύπτουν ομοιότητες ως προς το συνολικό χρώμα, με τα μεικτά κονιάματα να εμφανίζουν ελαφρώς υψηλότερες τιμές κορεσμού. Η πλειονότητα των εξεταζόμενων κονιαμάτων παρουσιάζουν πολύ υψηλά ποσοστά ολικών διαλυτών αλάτων, υποδεικνύοντας την κακή κατάσταση διατήρησής τους. Τα υψηλά ποσοστά των ολικών διαλυτών αλάτων στα μεικτά κονιάματα ασβέστη-γύψου και γύψου-ασβέστη δεν μπορούν να αποδοθούν μόνο στη φθορά τους, αλλά προέρχονται και από την υψηλή σχετικά περιεκτικότητά τους σε γύψο που είναι αρχικό συστατικό τους. Τα κονιάματα παρουσιάζουν χλωριόντα και θειικά ιόντα στην συντριπτική τους πλειοψηφία, ενώ τα νιτρικά ιόντα εμφανίζονται σε πολύ λίγες περιπτώσεις. Τα κονιάματα αρμολόγισης στο δυτικό φάτνωμα είναι μεικτά κονιάματα γύψου-ασβέστη ή ασβέστη-γύψου, ενώ τα κονιάματα αρμολόγισης του νοτιοανατολικού φατνώματος είναι ασβέστη. Τα κονιάματα αρμολόγισης στο βορειοανατολικό φάτνωμα παρουσιάζουν δύο ζώνες καθ’ ύψος σε σχέση με τη χημική σύσταση. Πιο συγκεκριμένα, τα κονιάματα αρμολόγισης στο κάτω μέρος είναι ασβέστη, ενώ στο μεσαίο και στο πάνω τμήμα τους είναι ασβέστη-γύψου. Τα κονιάματα γεμίσματος και των τριών φατνωμάτων παρουσιάζουν διαφορετική σύσταση καθ’ ύψος και εναλλάσσονται σε ζώνες από κονιάματα γύψου-ασβέστη σε ασβέστη. Η διαφοροποίηση των κονιαμάτων πιθανότατα να οφείλεται στις επεμβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε διαφορετικές οικοδομικές φάσεις του μνημείου, χωρίς όμως κάποιος να μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα να προέρχονται όλα από την αποκατάσταση του Κομνηνού.