Αξιοβίωτη Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη ορεινών περιοχών και συμμετοχική διαχείριση του δασικού χώρου. Μελέτη περίπτωσης: Δ.Ε. Φουρνάς - Κουκουβίνου, Αριστέα (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2017)
Οι ορεινές, γεωγραφικά απομονωμένες περιοχές παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες που τις καθιστούν ευάλωτες σε φυσικές και ανθρωπογενείς επιδράσεις. Τα πλεονεκτήματα που παρουσιάζουν, όπως το αμόλυντο φυσικό περιβάλλον και το βιολογικό/γενετικό και πολιτισμικό απόθεμά τους, χρήζουν κατάλληλης διαχείρισης και προστασίας. Η ορθή και συνετή αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων τους αποτελεί εν δυνάμει αναπτυξιακή προοπτική. Ωστόσο, οι περιοχές αυτές εμφανίζουν και σοβαρά προβλήματα, όπως πληθυσμιακή γήρανση και συρρίκνωση, και ανεργία, τα οποία ορισμένες φορές οδηγούν ακόμα και στην ερήμωση ολόκληρων οικισμών. Η παρούσα διπλωματική εργασία αποσκοπεί στη διερεύνηση της συμβολής της δασικής διαχείρισης στην Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη των ορεινών περιοχών μέσω της συμμετοχικότητας των πολιτών. Ακολουθώντας την μεθοδολογία των επτά σταδίων (Ρόκος, 2004) και έχοντας ως μελέτη περίπτωσης τη Δ.Ε. Φουρνάς του Δήμου Καρπενησίου, Π.Ε. Ευρυτανίας, διερευνάται η υλοποίηση ενός Ολοκληρωμένου Αναδασμού αξιοποιώντας το ολικό δυναμικό της περιοχής και έχοντας ως κύρια υποκείμενα (αλλά και παραγωγική βάση) τους ενεργούς, συνειδητούς, ολόπλευρα ενημερωμένους πολίτες και τις αυτόβουλες, συνεργατικές συλλογικότητές τους. Από τη διεξαγωγή των Ολοκληρωμένων Αποδόσεων, μέσω πρωτογενούς και δευτερογενούς έρευνας, προκύπτει η "πραγματική" πραγματικότητα της περιοχής, δηλαδή αναδεικνύονται τα πραγματικά προβλήματα και οι περιορισμοί, αλλά και οι αντικειμενικές δυνατότητες και προοπτικές της. Επίσης, εξετάζεται η διάθεση των κατοίκων και των συλλογικοτήτων τους να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να ενεργήσουν προς την κατεύθυνση της Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης. Τα αποτελέσματα της πρωτογενούς έρευνας υπέδειξαν ότι δεν υφίστανται τα αναγκαία κοινωνικά υποκείμενα για ένα «από τα κάτω» εγχείρημα. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το έναυσμα για περαιτέρω προβληματισμό και διερεύνηση των βαθύτερων αιτιών της παθητικότητας των υποκειμένων. Η έρευνα, λοιπόν, εστιάστηκε στη διερεύνηση των αιτιών, ενώ τα αποτελέσματά της οδήγησαν στην πραγματική πηγή του προβλήματος: την έλλειψη παιδείας ως μόρφωσης και πολιτισμού. Τέλος, παρά την αδυναμία ανάληψης πρωτοβουλίας για την υλοποίηση ενός «από τα κάτω» εγχειρήματος, παρατίθενται ενδεικτικές αναπτυξιακές προτάσεις-δράσεις με βάση τα στοιχεία της φυσικής και κοινωνικοοικονομικής πραγματικότητας της περιοχής. Απώτερος σκοπός των περισσότερων από αυτές είναι η ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού και η ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας, ως απαρχή για την ανάπτυξη συμμετοχικών δράσεων προς την Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη της Δ.Ε. Φουρνάς.