Προς την Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη της Νήσου Αγίου Ευστρατίου της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου - Περιφερειακή Ενότητα Λήμνου. Προβλήματα, Δυνατότητες και Προοπτικές - Τάτσης, Αθανάσιος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2017)
Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η προσέγγιση της Αξιοβίωτης Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης της νήσου Αγίου Ευστρατίου στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, δηλαδή της ταυτόχρονα πολιτικής, οικονομικής, κοινωνικής, πολιτισμικής και τεχνικής / τεχνολογικής ανάπτυξης, η οποία θα τελείται σε διαλεκτική αρμονία και με σεβασμό στον άνθρωπο, όπως αυτός εντάσσεται ειρηνικά, παραγωγικά και δημιουργικά στο φυσικό και πολιτισμικό του περιβάλλον, ως αναπόσπαστο μέρος του και όχι ως κυρίαρχος, ιδιοκτήτης, «επενδυτής» και εκμεταλλευτής του (Ρόκος, 1998, 2003, 2005, 2007). Η ολιστική μεθοδολογία που ακολούθησε ο γραφών για την περιοχή μελέτης, στηρίχθηκε στα επτά (7) βήματα ολοκληρωμένης ανάπτυξης, όπως αυτή διδάσκεται στο Διεπιστημονικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Περιβάλλον και Ανάπτυξη» του ΕΜΠ. Ωστόσο, ελλείψει διεπιστημονικότητας, η μεθοδολογία προσαρμόστηκε στις εξής ενέργειες: διαβούλευση και αποδοχή της Αξιοβίωτης Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης ως βέλτιστης επιλογής, εφαρμογή της μεθοδολογίας των ολοκληρωμένων αποδόσεων για την καταγραφή της φυσικής και κοινωνικοοικονομικής πραγματικότητας του Αγίου Ευστρατίου, κριτική ανάλυση των περιορισμών, προβλημάτων αλλά και των δυνατοτήτων σε κάθε διάσταση, όπως αυτές απορρέουν από την καταγραφή της πραγματικότητας του νησιού, διερεύνηση της «μέσης» κοινωνικής συνείδησης και αντίληψης των Αγιοευστρατιτών σχετικά με τα προβλήματα, τις δυνατότητες, τις αναγκαίες δράσεις αλλά και την προθυμία για ιδία συμβολή προς ένα καλύτερο μέλλον του τόπου, ορισμός του οράματος για το νησί, διατύπωση προτάσεων και καθορισμός δράσεων, κατά την κρίση του συγγραφέα, προς την «εν δυνάμει» ολοκληρωμένη ανάπτυξη του Αγίου Ευστρατίου, αναζήτηση κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων, καταγραφή των εμπλεκόμενων φορέων και, τέλος, επισήμανση της ανάγκης συνεχούς ανάδρασης στην προσπάθεια επίτευξης του στόχου, προκειμένου να αντιμετωπισθούν ανακύπτουσες δυσχέρειες κατά την εφαρμογή. Για την υλοποίηση της παρούσας διπλωματική εργασίας, ο γραφών βασίστηκε σε επιτόπια έρευνα στο νησί του Αγίου Ευστρατίου, σε συνεντεύξεις με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, σε συμπλήρωση ερωτηματολογίων και επικοινωνία με κατοίκους αλλά και προσωρινά διαμένοντες προκειμένου να «αφουγκραστεί» τις αντιλήψεις τους, μέσω του Πολιτιστικού Συλλόγου των Απανταχού Αγιοευστρατιτών «Ο Άγιος Ευστράτιος» στην Αθήνα, σε βιβλιογραφικές αναφορές, σε στατιστικές έρευνες και ακαδημαϊκές μελέτες για το νησί, στα αναπτυξιακά προγράμματα του Δήμου και της Περιφέρειας και πληροφορίες που αντλήθηκαν από το διαδίκτυο, τον τύπο κ.ά. Αποτελεί γεγονός ότι, το νησί του Αγίου Ευστρατίου, αντιμετωπίζει πολυδιάστατα προβλήματα και περιορισμούς που απορρέουν από την γεωγραφική του απομόνωση, την «διπλή» νησιωτικότητα, την πληθυσμιακή συρρίκνωση, την ελάχιστη αξιοποίηση των πόρων του και την έλλειψη συλλογικού πνεύματος των λιγοστών κατοίκων του. Ταυτόχρονα όμως, διακρίνεται από δυνατότητες οι οποίες επιβάλλεται να αξιοποιηθούν, ακόμα και στις σημερινές συνθήκες της πολυδιάστατης κρίσης, τόσο για να αποτρέψουν το ορατό ενδεχόμενο μελλοντικής ερήμωσης του νησιού όσο και για δημιουργία συνθηκών άξιου βίου των κατοίκων. Ως εκ τούτου, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για μια νέα, διαφορετική και καλύτερη από την προηγούμενη ανάπτυξη. μια ανάπτυξη που δύναται να επιτευχθεί με την ενεργοποίηση και συμμετοχή των ίδιων των Αγιοευστρατιτών για το κοινό τους όφελος, αξιοποιώντας την αυτόχθονη γνώση και την παραδοσιακή σοφία. Αρωγός στην προσπάθεια οφείλει να είναι η Πολιτεία και οι συμπεριλαμβανόμενοι διαχειριστικοί φορείς, Πανεπιστημιακοί Φορείς, οι Ιερές Μονές Μεγίστης Λαύρας, Αγίου Διονυσίου και Καρακάλλου Αγίου Όρους που διαθέτουν μετόχια στο νησί, η Εκκλησία ενώ, καταλυτική θα είναι η ενδεχόμενη συνδρομή κοινωφελών ιδρυμάτων, οικονομικά ευπόρων της Διασποράς αλλά και η εθελοντική συνεισφορά πολιτών που ενδιαφέρονται και οραματίζονται ένα καλύτερο αύριο για τον Άγιο Ευστράτιο και τη χώρα ευρύτερα. Η πορεία προς την «εν δυνάμει» Αξιοβίωτη Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη είναι ανηφορική και δύσκολη, ωστόσο, αποτελεί μονόδρομο, όχι μόνο για την έξοδο από την σημερινή πολυδιάστατη κρίση, αλλά και για την καθιέρωση μια ανάπτυξης άξιας να βιωθεί από όλους τους ανθρώπους, όπου γης, από την μικρή κοινωνία του Άη Στράτη μέχρι την μεγαλύτερη σε παγκόσμια κλίμακα.