Ανθρακικό και Υδατικό Αποτύπωμα Προϊόντων Βιομηχανίας Τροφίμων με Ανάλυση Κύκλου Ζωής - Γαλάζιος, Αδριανός (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2017)
Ο κλάδος των Τροφίμων και των Ποτών ανέκαθεν έπαιζε σημαντικό ρόλο συμβάλλοντας τόσο στη διατροφή του ανθρώπου όσο και στην προώθηση και στη διαμόρφωση του ίδιου του βιοτικού του επιπέδου. Ο άνθρωπος, ήδη από την προϊστορία, ως τροφοσυλλέκτης ακόμα, ενδιαφερόταν για την εύρεση τροφής. Με τη πάροδο των χρόνων και με την εξέλιξη της ανθρωπότητας σε όλους τους τομείς, έχοντας ως συνοδοιπόρο στην εξέλιξη του και την τεχνολογία, ο κλάδος των Τροφίμων και των Ποτών, αρχίζει να βιομηχανοποιείται. Η βιομηχανική παραγωγή των τροφίμων έθεσε τα θεμέλια της, περίπου από τα μέσα του 20ου αιώνα, ανοίγοντας το δρόμο στις αγορές των βρώσιμων προϊόντων ως προς τη διάθεσή τους, έχοντας απώτερο σκοπό την ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου σε παγκόσμια κλίμακα, προσπαθώντας παράλληλα να προσφέρει στον ανθρώπινο πληθυσμό, προϊόντα πρότυπα και ασφαλή για την υγεία του.(Κιοσέογλου & Μπλέκας, 2009) Επιπλέον, πρέπει να αναφερθεί ότι ο κλάδος των Τροφίμων και Ποτών, χαρακτηρίζεται ως ένας από τους μεγαλύτερους κλάδους της μεταποιητικής βιομηχανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εστιάζοντας στο κύκλο εργασιών, την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, τον αριθμό των επιχειρήσεων και την απασχόληση ενώ πρόκειται για έναν τομέα που σταθερά εξελίσσεται και γνωρίζει ιδιαίτερη άνθιση σε σχέση με υπόλοιπους κλάδους της οικονομίας όπως αυτός της αυτοκινητοβιομηχανίας, των χημικών κ.α. (Θωμαΐδου, 2013) Όσον αφορά, την εγχώρια βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών παίζει καθοριστικό ρόλο στην ελληνική οικονομία ενώ παράλληλα παρουσιάζει ένα δυναμικό χαρακτήρα στην ελληνική μεταποιητική βιομηχανία. Η ελληνική βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κλάδους του δευτερογενούς τομέα. Πρόκειται για ένα σημείο αναφοράς, το οποίο συγκεντρώνει και καθορίζει τόσο τις δυνάμεις της ελληνικής μεταποιητικής διαδικασίας όσο και της παραγωγής, συμβάλλοντας ενεργά στην ελληνική βιομηχανία. Επιπλέον, πρέπει να τονιστεί πως η ελληνική βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών χαρακτηρίζεται ως ένας τομέας ιδιαίτερα δυναμικός, ανταγωνιστικός, εξελισσόμενος και πολλά υποσχόμενος, κατέχοντας σημαντικές επενδύσεις ενώ επιχειρηματικά δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, τα Βαλκάνια αλλά και στην Ευρώπη. Ο ρόλος της είναι μείζονος σημασίας καθώς μπορεί να συνδράμει θετικά στην ελληνική οικονομία ακόμα και στις δύσκολες οικονομικές συγκυρίες που μαστίζουν την ελληνική οικονομία. (Θωμαΐδου, 2013) Ωστόσο, η ανάπτυξη των προϊόντων με τους πλέον πιο πιστοποιημένους και αποδεκτούς τρόπους παραγωγής φιλικών προς το ανθρώπινο και το φυσικό περιβάλλον, βρίσκει ολοένα και μεγαλύτερη εφαρμογή. Σε μια πιο βιώσιμη ανάπτυξη προϊόντων-υπηρεσιών υιοθετούνται διάφορα μεθοδολογικά εργαλεία, συμβάλλοντας καθοριστικά. Ένα τέτοιο μεθοδολογικό εργαλείο αποτελεί η Ανάλυση Κύκλου Ζωής-ΑΚΖ (LCA: Life Cycle Analysis). Πρόκειται ουσιαστικά για ένα εργαλείο όπου θέτει το περίγραμμα αλλά και καθορίζει το περιεχόμενο των περιβαλλοντικών νόμων, παρέχει τη δυνατότητα στους κατασκευαστές να φιλτράρουν-εκτιμήσουν τις διεργασίες τους και να τελειοποιήσουν τα προϊόντα τους ενώ παράλληλα δίνει τη δυνατότητα – ευκολία και στους καταναλωτές μέσω ενός ευρύ φάσματος πληροφοριών, όταν είναι να επιλέξουν ανάμεσα σε διαφορετικά προϊόντα. (Μουσιόπουλος & Μπούρα, 1999) Το μεθοδολογικό εργαλείο, Ανάλυση Κύκλου Ζωής, μετρά λίγα χρόνια, από τη στιγμή που δημιουργήθηκε, στο τομέα των επιστημών του περιβάλλοντος. Ουσιαστικά, αποτελεί ένα μεθοδολογικό εργαλείο στη διαχείριση του περιβάλλοντος. Η μεθοδολογία της ΑΚΖ έχει ως αντικείμενο την ποσοτικοποίηση των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων που σχετίζονται άμεση ή έμμεσα με ένα προϊόν, μια διεργασία ή μια δραστηριότητα, παρέχοντας με τον τρόπο αυτό τη δυνατότητα στο κατασκευαστή να εκτιμήσει την ενέργεια και τις πρώτες ύλες που καταναλώθηκαν καθώς και τα στερεά, υγρά ή αέρια απόβλητα που παράγονται σε κάθε στάδιο της ζωής ενός προϊόντος, από τη στιγμή που θα δημιουργηθεί μέχρι και το τέλος της ζωής του. Μέσω της ΑΚΖ παρέχονται όλες εκείνες οι σχετικές πληροφορίες που αφορούν την απόκτηση των πρώτων υλών, την κατασκευή (υλικών & προϊόντων), τη συσκευασία / τυποποίηση, μεταφορά / διανομή, χρήση / επαναχρησιμοποίηση / συντήρηση, ανακύκλωση / ανάκτηση αποβλήτων, τελική διάθεση / απόρριψη. Τέλος, τελικός σκοπός της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής είναι:. η εκτίμηση της ικανότητας να θέσει τα όρια περιορισμού των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, συσχετίζοντάς τα άμεσα με τη σωστή (ορθολογική) χρήση των πρώτων υλών και ενέργειας. (Μουσιόπουλος & Μπούρα, 1999) Επίσης, στοχεύοντας προς τη κατεύθυνση μιας βιώσιμης ανάπτυξης προϊόντων και υπηρεσιών, ο προσδιορισμός και υπολογισμός δεικτών όπως του ανθρακικού και υδατικού αποτυπώματος και η ένταξη τους σε μια μελέτη Ανάλυσης Κύκλου Ζωής μπορούν να δώσουν χρήσιμα αποτελέσματα και να συμβάλλουν στην εκτίμηση, στην ποσοτικοποίηση και στην ελαχιστοποίηση των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων.