Διαγνωστική Μελέτη Φθοράς και Χαρακτηρισμός Δομικών Υλικών του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου στα Ιεροσόλυμα - Αλεξάκης, Εμμανουήλ (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Χημικών Μηχανικών, 2016)
Η παρούσα μελέτη έχει λάβει χώρα στο πλαίσιο της προγραμματικής συμφωνίας του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση Φ1/232/Β1/404/25.08.2000. Σκοπός της μελέτης είναι η αποτίμηση της κατάστασης συντήρησης, και ο σχεδιασμός υλικών και επεμβάσεων συντήρησης και αποκατάστασης του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου στον Πανίερο Ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα μέσω της διαγνωστικής έρευνας. Βάση της διαγνωστικής μελέτης συντελείται ο σχεδιασμός για α) τον έλεγχο ποιότητας των υλικών και κατ’ επέκταση την αποτίμηση των επιπτώσεων τόσο των ενδογενών όσο και των εξωγενών παραγόντων για τη δημιουργία φθοράς, β) τη χαρτογράφηση υλικών και φθοράς, γ) την αξιολόγηση συμβατότητας υλικών συντήρησης και αποτελεσματικότητας προηγούμενων επεμβάσεων συντήρησης, καθώς και δ) τον σχεδιασμό της μελλοντικής επέμβασης. Έτσι, εξάγονται συμπεράσματα που αφορούν το είδος και το βαθμό της διάβρωσης ‐ φθοράς, την κατάσταση των προϊόντων διάβρωσης, τη φυσική κατάσταση των δομικών υλικών και τα αίτια που οδηγούν στη φθορά. Η παρούσα μελέτη αρχίζει με την ιστορική τεκμηρίωση του Ιερού Μνημείου, τον προσδιορισμό των οικοδομικών του φάσεων, των συντελουμένων βλαβών και των επεμβάσεων συντήρησης και αποκατάστασης που έχουν λάβει χώρα στη διάρκεια της ιστορίας. Ακολουθεί η τεκμηρίωση των δομικών υλικών που χρησιμοποιούνται στην ευρύτερη περιοχή της Ιερουσαλήμ και το Ισραήλ και η γεωτεχνική και γεωλογική αναφορά προέλευσης αυτών. Ακολουθεί το πειραματικό μέρος όπου μετά το μακροσκοπικό επιτόπιο έλεγχο παρουσιάζονται οι περιοχές δειγματοληψίας και τα δείγματα. Στη συνέχεια ακολουθεί η περιγραφή των τεχνικών για τον ολοκληρωμένο διαγνωστικό έλεγχο οι οποίες διακρίνονται σε Μη Καταστρεπτικές και Αναλυτικές. Μέσω αυτών μελετώνται η φυσική, φυσικοχημική, χημική, μηχανική και ορυκτολογική κατάσταση των δομικών υλικών και των προϊόντων της φθοράς. Χρήση των ανωτέρω τεχνικών για το χαρακτηρισμό των υλικών και τη διάγνωση της φθοράς ακολουθεί στο κεφάλαιο των αποτελεσμάτων όπου αρχικά παρουσιάζονται τα ευρήματα από τον Μη καταστρεπτικό Έλεγχο (Μικροσκοπία Οπτικών Ινών και Θερμογραφίας Υπερύθρου). Ο πετρογραφικός και ορυκτολογικός έλεγχος των δειγμάτων αποτελεί ένα σημαντικό στάδιο στον ολοκληρωμένο χαρακτηρισμό και λαμβάνουν χώρα με τη χρήση των αναλυτικών τεχνικών της Περιθλασιμετρίας Ακτίνων – Χ (XRD για την ορυκτολογική σύσταση των δειγμάτων), της Μικροσκοπίας Ηλεκτρονικής Σάρωσης (SEM για την ημι‐ποσοτική στοιχειακή ανάλυση των δειγμάτων) και της Πολωτική Οπτικής Μικροσκοπίας. Βάσει αυτών και της Γεωτεχνικής και Γεωλογικής Αναφοράς στο Θεωρητικό μέρος, εκτιμάται και ταυτοποιείται η γεωλογική προέλευση των δομικών λίθων και των συστατικών μερών των κονιαμάτων. Με τη Φασματοσκοπία Υπερύθρου Μετασχηματισμών Fourier (FTIR), ταυτοποιούνται ορυκτές φάσεις και ανιχνεύονται οργανικές ενώσεις στη σύσταση των κονιαμάτων ενώ με την Ποροσιμετρία Υδραργύρου (MIP) προσδιορίζονται τα χαρακτηριστικά μικροδομής των δειγμάτων. Η ανίχνευση προϊόντων φθοράς έγινε με την μέθοδο του προσδιορισμού των ολικών διαλυτών αλάτων. Τέλος, μετρήθηκαν και τα μηχανικά χαρακτηριστικά και αντοχές ορισμένων δειγμάτων για τις ανάγκες στατικών και δυναμικών μελετών που έλαβαν χώρα σε διακριτό στάδιο της ολοκληρωμένης διαγνωστικής μελέτης. Η μελέτη ολοκληρώνεται με τον χαρακτηρισμό και τη διάγνωση της φθοράς των δομικών υλικών που εξετάστηκαν.