Χαρτογράφηση μεταβολής καμένων δασικών εκτάσεων σε δομημένο περιβάλλον με αντικειμενοστρεφή ανάλυση δορυφορικών εικόνων Landsat. Η περίπτωση της Βορειανατολικής Αττικής για το χρονικό διάστημα 1984-2016. - Μιχαήλ, Ξανθούλα (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2017)
Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η χαρτογράφηση των δασικών εκτάσεων στην περιοχή της Βορειοανατολικής Aττικής, που έχουν πληγεί από πυρκαγιές κατά το χρονικό διάστημα από το 1984 έως το 2014 και η ανίχνευση των περιοχών εξ αυτών οι οποίες έχουν μετατραπεί σε δομημένο περιβάλλον μέχρι το 2016 με τηλεπισκοπικές τεχνικές. Η μέθοδος που ακολουθείται είναι αυτή της αντικειμενοστρεφούς ανάλυσης δορυφορικών εικόνων με τη βοήθεια του λογισμικού eCognition. Η περιοχή μελέτης περιλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα της βορειοανατολικής Αττικής και συγκεκριμένα τους δήμους: Μαρούσι, Βριλήσσια, Ηράκλειο, Κηφισιά, Λυκόβρυση-Πεύκη, Μεταμόρφωση, Νέα Ιωνία, Αχαρνές, Μαραθώνας, Διόνυσος, Ραφήνα-Πικέρμι, Ασπρόπυργος, Φυλή. Στην περιοχή αυτή συγκαταλέγονται δύο απ’ τους σημαντικότερους ορεινούς όγκους του νομού Αττικής, της Πεντέλης και της Πάρνηθας, καθώς και η δασική έκταση στο δήμο Μαρκόπουλου - Ωρωπού, με το Δάσος Μαυροσουβάλας, περιοχές που έχουν πληγεί από πυρκαγιές σε μεγάλο βαθμό τις τελευταίες δεκαετίες. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε χωρίζεται σε τέσσερις ενότητες. Η πρώτη περιλαμβάνει το κομμάτι της ανασκόπησης της βιβλιογραφίας και της αρθρογραφίας για τη συλλογή της απαραίτητης πληροφορίας τόσο σε θεωρητικό επίπεδο όσο και σε τεχνικό. Η δεύτερη ενότητα αφορά στην επιλογή των επιμέρους χρονολογιών προς μελέτη και σε μία πρώτη διερεύνηση του φαινομένου των πυρκαγιών στην περιοχή μελέτης μέσω της διαδικασίας της φωτοερμηνείας δορυφορικών εικόνων με τη βοήθεια του λογισμικού QGIS. Στην τρίτη ενότητα γίνεται προσπάθεια χαρτογράφησης των καμένων εκτάσεων κατά τη χρονική περίοδο που μελετάται μέσω της αντικειμενοστρεφούς ανάλυσης των επιλεχθέντων δορυφορικών εικόνων. Πιο συγκεκριμένα οι επεξεργασίες έγιναν σε δορυφορικές εικόνες για τις χρονολογίες 1984, 1986, 1988, 1991, 1999, 2001, 2009. Η χαρτογράφηση των καμένων περιοχών έγινε όσο το δυνατόν με τη χρήση δεικτών και χαρακτηριστικών που τις αναδεικνύουν, σε συνδυασμό με το δείκτη της διαφοράς των τιμών του NDVI μεταξύ εικόνων πριν και μετά την πυρκαγιά, ο οποίος αναδεικνύει τη μεταβολή της βλάστησης. Στη συνέχεια επιχειρήθηκε η χαρτογράφηση του δομημένου περιβάλλοντος σε πρόσφατη δορυφορική εικόνα του 2016, πάλι με τη διαδικασία της αντικειμενοστρεφούς ανάλυσης στο λογισμικό eCognition. Το τελικό στάδιο αφορά στην διεξαγωγή συμπερασμάτων σε σχέση με τη μεταβολή καμένων δασικών εκτάσεων σε δομημένο περιβάλλον, μέσα από τη σύγκριση των αποτελεσμάτων των παραπάνω διαδικασιών στο λογισμικό QGIS. Σαν συμπέρασμα προκύπτει ότι το φαινόμενο της παρουσίας δομημένου περιβάλλοντος σε καμένες εκτάσεις σχετίζεται άμεσα με την τάση επέκτασης του αστικού ιστού. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι περιοχές που έχουν δομηθεί ανήκουν ή βρίσκονται κοντά σε ζώνες μίξης δασών-οικισμών, όπου ο αστικός ιστός ασκεί πιέσεις στις δασικές εκτάσεις. Οι περιοχές όπου παρατηρείται έντονο το φαινόμενο είναι οι Δήμοι: Διονύσου, Ραφήνας-Πικερμίου, Κηφισιάς, Αχαρνών, Πεντέλης και Μαραθώνα. Αντίστοιχες πιέσεις σε δασικές περιοχές ασκούνται και από γεωργικές εκτάσεις, όπως παρατηρείται στο δήμο Ωρωπού.