«Tα αστικά απορρίμματα ως δημόσιο αγαθό» - Χάλαρης, Ιωάννης (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, 2017)
Η παρούσα εργασία προσεγγίζει το πρόβλημα της διαχείρισης των αστικών απορριμμάτων (ΑΣΑ) από μία διαφορετική θεώρηση αυτή της κυκλικής οικονομίας. Η κυκλική οικονομία είναι η οικονομία η οποία παράγει «μηδενικά» απορρίμματα. Τα συστήματα κυκλικής οικονομίας διατηρούν την προστιθέμενη αξία των προϊόντων για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και εξαλείφουν τα απόβλητα. Διατηρούν τους πόρους εντός της οικονομίας όταν ένα προϊόν έχει φθάσει στο τέλος του κύκλου ζωής του, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν παραγωγικά κατ' επανάληψη και να δημιουργήσουν νέα υπεραξία. Η μετάβαση σε μια πιο κυκλική οικονομία απαιτεί αλλαγές σε όλο το εύρος των παραγωγικών διαδικασιών, από τον αρχικό σχεδιασμό των προϊόντων έως τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα και τα μοντέλα της αγοράς, από νέους τρόπους μετατροπής των αποβλήτων σε αγαθά και πόρους έως τους νέους τρόπους καταναλωτικής συμπεριφοράς. Αυτό συνεπάγεται πλήρη συστημική αλλαγή και ανάπτυξη καινοτομιών όχι μόνο τεχνολογικές, αλλά καινοτομιών στην διοίκηση, την κοινωνία, τις μεθόδους χρηματοδότησης και την πολιτική. Η σημαντικότερη όμως προκειμένου να μπορεί να υλοποιηθεί είναι η αλλαγή του καθημερινού τρόπου ζωής. Η αλλαγή των ίδιων των κοινωνικών αυτοματισμών και της συλλογικής παιδείας. Η κοινωνία πρέπει να σέβεται τα προϊόντα και να συμβάλει στη ανακύκλωση τους. Φυσικά σε μια κυκλική οικονομία, θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν στοιχεία γραμμικότητας, καθώς πάντοτε απαιτούνται πρώτες ύλες και πάντοτε θα υπάρχουν υπολειμματικά απόβλητα. Τα απορρίμματα δεν οφείλουν να αντιμετωπίζονται με καχυποψία, ως ένα αναγκαίο κακό, αλλά ως ένα φυσικό αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Όσο αναγκαία και απαραίτητη είναι η εργασία για τον αστικό πληθυσμό άλλο τόσο είναι αναγκαία και απαραίτητη η ορθολογική διαχείριση των αστικών απορριμμάτων (ΑΣΑ) στην κοινωνία. Με την παρούσα εργασία αποδεικνύεται ότι η ορθολογική, αειφορική διαχείριση των αστικών απορριμμάτων μπορεί να τα μετατρέψει από κάτι απεχθές και ανεπιθύμητο σε κάτι απόλυτα φυσικό, ακόμα και σε ένα κοινωνικό Δημόσιο Αγαθό. Τα απορρίμματα πέραν από την όποια οικονομική τους διαχείριση επηρεάζουν την ίδια την διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος. Η κυκλική οικονομία δεν παράγει απόβλητα διότι τα απορρίμματα αντιμετωπίζονται ως Δημόσια Αγαθά. Το ερώτημα που προκύπτει είναι σαφές: Τα Αστικά Απορρίμματα μπορούν να είναι Δημόσιο Αγαθό; Η προσέγγιση του ερωτήματος γίνεται αρχικά μέσα από τον ίδιο τον ορισμό του Δημόσιου Αγαθού και τις οικονομικές ιδιότητες που πρέπει να διαθέτει ένα αγαθό για να είναι δημόσιο και πως πρέπει να επιλέγεται ο τρόπος της διάθεσης του. Για να επιτευχθεί η σύγκριση των Αστικών Απορριμμάτων με ένα αμιγώς Δημόσιο Αγαθό παρουσιάστηκε η περίπτωση του νερού. Στην συνέχεια προσεγγίζεται πολιτικά και θεσμικά μέσα από την διεθνή εμπειρία στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο δεύτερο μέρος προσεγγίζουμε το ερώτημα μέσα από την Ελληνική πραγματικότητα και τα στοιχεία από την πιλοτική έρευνα που διεξήχθη στον Δήμο Αμαρουσίου. Η απάντηση στο ερώτημα δόθηκε με τρεις διαφορετικούς τρόπους: α) θεωρητική προσέγγιση: με βάση τις οικονομικές «ιδιότητες» των αστικών απορριμμάτων, β) οικονομική προσέγγιση: με άξονα την «κυκλική» οικονομία και τα στοιχειά τις πιλοτικής έρευνας και γ) πρακτική προσέγγιση: μέσα από την συσχετισμένη θεώρηση με ένα δημόσιο αγαθό το νερό. Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: υπό προϋποθέσεις τα Αστικά Απορρίμματα είναι δημόσιο αγαθό και αποδείχτηκε και με τους τρεις προσεγγίσεις Το θέμα που μένει να ερευνηθεί είναι με ποιούς τρόπους πρέπει να εκμεταλλευτούμε τα Αστικά Απορρίμματα ως Δημόσια Αγαθά ποιες καινοτομίες πρέπει να αναπτύξουμε σε όλα τα επίπεδα τεχνολογικά, οικονομικά, κοινωνικά πολιτικά και θεσμικά προκείμενου να πετύχουμε μια κυκλική οικονομία που επιφέρει ένα νέο τρόπο ζωής.