Μουσείο εναλίων αρχαιοτήτων στα Ενετικά νεώρια Χανίων. - Βιδάλης, Βασίλης (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, 2016)
Η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται την αποκατάσταση και την επανάχρηση του συγκροτήματος των νεωρίων στα Χανιά ως μουσείο εναλίων αρχαιοτήτων. Ο χειρισμός και η οργάνωση των λειτουργιών του μουσείου και των χώρων που το συνοδεύουν περιγράφεται συνοπτικά παρακάτω. Προσεγγίζοντας το συγκρότημα και αναζητώντας λύση για την επανάχρησή του και την ένταξη του στη ζωή της πόλης ως οργανικό κομμάτι αυτής προτείνονται τα παρακάτω. Η ανατολική και δυτική όψη είναι εκτεθειμένες σε πλατείες – χώρους εκτόνωσης του εσωτερικού και σύνδεσης με την πόλη. Αποτελούν επομένως χώρους εισόδου στο κτίριο και λόγω της εγγύτητας με το κτίριο του τελωνείου που διαμορφώνεται σε θέατρο, η βασική είσοδος στο κτίριο των νεωρίων τοποθετείται στην δυτική όψη. Η βόρεια όψη αναδεικνύεται με την αφαίρεση των επιπρόσθετων τυμπάνων που αποκόπτουν το κτίριο από την παραλιακή κίνηση. Ταυτόχρονα η προβλήτα απομακρύνεται και αντικαθίσταται από μία ελαφριά ξύλινη κατασκευή που επιτρέπει αφενός τη διατήρηση της σημαντικής παραλιακής κίνησης και αφετέρου επανιδρύει τη σχέση του κτιρίου με το νερό επιτρέποντας του να εισβάλει ξανά στο εσωτερικό του και δημιουργώντας μια εσωτερική όχθη. Επιπρόσθετα εκτίθεται το εσωτερικό του κτιρίου και οι επεμβάσεις που λαμβάνουν χώρα. Η νότια όψη διατηρεί τoν συμπαγή της χαρακτήρα κάτι που προκύπτει εκ των πραγμάτων λόγω της ανάγκης διατήρησης του ιστορικού κελύφους καθώς και της επιβαλλόμενης αποκατάστασής του. Ωστόσο τα ανοίγματα επιτρέπουν την θέαση του εσωτερικού του κτιρίου και λειτουργούν σαν πρόκληση προς τους πεζούς να το επισκεφτούν. Το δυτικό και ανατολικό νεώριο επομένως λειτουργούν ως μεταβατικές ζώνες μεταξύ της πόλης και του εσωτερικού του μουσείου. Στο δυτικό νεώριο προτείνεται να λειτουργήσει χώρος καφέ και εστίασης καθώς και πωλητήριο για το μουσείο. Στο ανατολικό νεώριο προτείνεται να λειτουργήσει μικρό μουσείο για τις καταδύσεις και την εφορία εναλίων αρχαιοτήτων καθώς και μικρό καταδυτικό κέντρο. Στο δεύτερο νεώριο προτείνεται να τοποθετηθεί η Είσοδος του μουσείου καθώς και λόγω της δημιουργίας του θεάτρου εντοπίζεται ένας πυρήνας πολιτιστικών δραστηριοτήτων προς τη δυτική πλευρά του συγκροτήματος των νεωρίων. Στο ίδιο νεώριο τοποθετούνται και τα γραφεία διοίκησης, η γραμματεία, και ο χώρος έκδοσης εισιτήριων. Επίσης τοποθετείται και μια υπερυψωμένη ελαφριά κατασκευή από ξύλο και μέταλλο που έχει αφετηρία το εσωτερικό του νεωρίου περνάει πάνω από την ξύλινη παραλιακή γέφυρα και καταλήγει στην απόληξη-παρατηρητήριο του ιδίου του κτιρίου και του περιβάλλοντος χώρου. Παράλληλα το γεγονός ότι εκβάλλει εκτός του κτιρίου σηματοδοτεί και προϊδεάζει για την εσωτερική κατασκευή που προστίθεται στο υπάρχον κέλυφος. Από το τρίτο νεώριο και μέχρι το έκτο, αναπτύσσεται ο κυρίως χώρος του μουσείου. Ως συνδετήριος άξονας όλων των παραπάνω λειτουργεί η νότια εσωτερική ζώνη του συγκροτήματος. Αποτελεί τον βασικό άξονα τροφοδοσίας της κίνησης προς τους επιμέρους χώρους. Το μουσείο χωροθετείται στα νεώρια 3, 4, 5, 6, οπού τα τρία πρώτα θα λειτουργούν ως χώροι εκθεμάτων ενώ το τελευταίο (6Ο ) θα φιλοξενήσει αποθηκευτικό χώρο, καθώς και συμπληρωματικές χρήσεις ανασκόπησης της έκθεσης όπως μικρή βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο, αίθουσα προβολών. Στο βόρειο τμήμα του νεωρίου μπορεί να τοποθετηθεί μια παραδοσιακή γλίστρα σε άμεση επαφή με την άμμο που υπάρχει στην φυσική της στάθμη. Ως βασική μονάδα τοποθέτησης των μουσειακών εκθεμάτων δημιουργείται μια ξύλινη ‘κιβωτός’ που παραπέμπει στην ξυλοναυπηγική και αναδεικνύει την μνήμη του συγκροτήματος των νεωρίων ως χώρο που φιλοξενούσε της βενετικές γαλέρες στο παρελθόν. Η συγκεκριμένη κατασκευή αποτελείται από ξύλινο φορέα και επιδερμίδα η οποία σταδιακά απόδομείται όσο πλησιάζει στη θάλασσα.