Συστήματα παραγωγής ενεργειακών κι άλλων προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας από δασικές και γεωργικές πηγές - Καραογλάνογλου, Λάζαρος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Χημικών Μηχανικών. Τομέας Σύνθεσης και Ανάπτυξης Βιομηχανικών Διαδικασιών. Εργαστήριο Οργανικής Χημικής Τεχνολογίας, 2017)
Η διάρθρωση της διατριβής και το περιεχόμενο των Κεφαλαίων συνοψίζονται παρακάτω: Κεφάλαιο 0: Δίνεται μία συνοπτική περιγραφή του σημείου εκκίνησης της συγκεκριμένης διατριβής, των προβλημάτων κι ερευνητικών ερωτημάτων που οδήγησαν στην εκπόνησή της, καθώς και του γενικότερου πλαισίου των στόχων της όπως αυτοί τοποθετούνται στα δεδομένα της σύγχρονης σχετικής βιβλιογραφίας. Κεφάλαιο 1: Παρουσιάζεται μία συνοπτική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας αναφορικά με τις προοπτικές ανάπτυξης της Βιο-οικονομίας και τον ρόλο του σχεδιασμού της εφοδιαστικής αλυσίδας σε αυτήν. Γίνεται μία εκτενής περιγραφή των ιδιαιτεροτήτων των συγκεκριμένων εφαρμογών, καθώς και του τρόπου που σχεδιάζεται και λειτουργεί ένα τέτοιο σύστημα διαχείρισης και τροφοδοσίας βιόμαζας με βάση την πιο πρόσφατη βιβλιογραφία. Τέλος, εντοπίζονται τα κρίσιμα σημεία, ως προς τον τρόπο επιλογής και βελτιστοποίησης της εφοδιαστικής αλυσίδας. Κεφάλαιο 2: Γίνεται μία προσπάθεια δημιουργίας ενός πλαισίου και γενικών αρχών για την χαρτογράφηση του θεωρητικού δυναμικού βιόμαζας για βιοκαύσιμα μέσω συγκεκριμένης τεχνολογικής διαδρομής, εντός συγκεκριμένων γεωγραφικών ορίων. Υπό αυτό το πρίσμα δημιουργείται ο χάρτης πρώτων υλών που θα μπορούσαν να παρέχουν υδατάνθρακες για τη ζυμωτική παραγωγή βιο-υδρογόνου στις χώρες της Ε.Ε., και αξιολογείται η δυνατότητα αξιοποίησής τους. Για την χαρτογράφηση αυτή γίνεται επεξεργασία στοιχείων χρήσης γης, αγροτικής και αγροβιομηχανικής παραγωγής σε επίπεδο χωρών της Ε.Ε.. Η ανακτησιμότητα των υδατανθράκων, και οι όποιοι σχετικοί περιορισμοί που θα οφείλονται στο επιλεχθέν τεχνολογικό μονοπάτι που θα μελετηθεί, αποτέλεσαν περαιτέρω ζητήματα που εξετάστηκαν προκειμένου να αξιολογηθούν οι πρώτες ύλες. Κεφάλαιο 3: Γίνεται χαρτογράφηση κι ομαδοποίηση των Ευρωπαϊκών χωρών, όσον αφορά στη δυναμική και στον εν δυνάμει τρόπο αξιοποίησης των διαθέσιμων βιολογικών πόρων τους, για την εισαγωγή εφαρμογών Βιο-οικονομίας. Προσδιορίζονται οι κρίσιμοι παράγοντες που θα επηρεάσουν την εισαγωγή τεχνολογιών αξιοποίησης βιόμαζας για την παραγωγή ενεργειακών προϊόντων και τον τρόπο που αυτή θα λάβει χώρα. Αποτιμάται η εξέλιξη του χώρου μετά από την δημοσίευση της πρώτης Ευρωπαϊκής οδηγίας (2003) για τα Βιοκαύσιμα, και τον τρόπο που η εξέλιξη αυτή συνάδει με την προτεινόμενη ομαδοποίηση των Ευρωπαϊκών χωρών. Κεφάλαιο 4: Αναδεικνύεται η σημασία της περιφερειακής διάστασης στην ανάπτυξη εφαρμογών βιο-οικονομίας, μέσα από το συγκεκριμένο παράδειγμα της ανάπτυξης εφαρμογών βιο-υδρογόνου. Για το σκοπό αυτό επιλέχθηκαν δύο Ευρωπαϊκές περιφέρειες, αυτή της Θεσσαλίας και του Ρότερνταμ στην Ολλανδία. Σε πρώτη φάση γίνεται ταυτοποίηση των παραμέτρων που αναμένεται να παίξουν σημαντικό ρόλο τόσο κατά την αρχική φάση ανάπτυξης της τεχνολογίας, όσο κι όταν αυτή θα έχει εδραιωθεί. Στη συνέχεια διερευνώνται οι τοπικές ιδιαιτερότητες οι οποίες θα επιδράσουν στην ανάπτυξη της τεχνολογίας αυτής και πως αυτές θα επηρεάσουν τον τρόπο αξιοποίησης του δυναμικού βιόμαζας στις δυο περιοχές. Τέλος, για την περίπτωση της Θεσσαλίας, παρουσιάζεται κι ένας «οδικός χάρτης» για την διασφάλιση της αειφορίας κατά την ανάπτυξη εφαρμογών Βιοκαυσίμων. Κεφάλαιο 5: Η αυξημένη ζήτηση από την μια και οι κοινωνικο-περιβαλλοντικές ανησυχίες από την άλλη απαιτούν τη δημιουργία ενός πλαισίου «Βέλτιστων Πρακτικών», για οποιαδήποτε νέα εφαρμογή θα εισέρχεται στο σύστημα και θα στοχεύει στην αξιοποίηση των βιολογικών πόρων, προκειμένου να διασφαλίζεται η τεχνο-οικονομική της βιωσιμότητα και κοινωνικο-περιβαλλοντική της αειφορία. Στο κεφάλαιο αυτό αναλύεται ένα τέτοιο πλαίσιο, εξειδικευμένο και πάλι για την περίπτωση παραγωγής βιο-υδρογόνου. Υπό αυτό το πρίσμα, ένας οδηγός «Βέλτιστων Πρακτικών» δημιουργήθηκε για καθεμιά από τις 4 προεπιλεγμένες κατάλληλες πρώτες ύλες, δηλαδή το τεύτλο, τους φλοιούς πατάτας, το άχυρο κιθαριού και το πίτουρο σιταριού. Τα σημαντικότερα σημεία αυτού του οδηγού για δύο από αυτές, το τεύτλο και το άχυρο κριθαριού, παρουσιάζονται στο παρόν κεφάλαιο. Κεφάλαιο 6: Η δημιουργία βιώσιμων και αειφόρων συστημάτων βιο-οικονομικών εφαρμογών απαιτεί, πέρα των τεχνο-οικονομικών δυνατοτήτων, και τη διαχείριση ενός πολύπλοκου συστήματος, με πολλούς εμπλεκόμενους φορείς, με διαφορετικούς στόχους βελτιστοποίησης. H ανάπτυξη τέτοιων εφαρμογών είναι μια μακρόχρονη διαδικασία, που εμπλέκει πολλαπλούς τομείς και κλάδους, σε πολλαπλά επίπεδα λήψης αποφάσεων. Ως εκ τούτου η λήψη αποφάσεων και η χάραξη της κατάλληλης στρατηγικής θα πρέπει να λαμβάνει χώρα με την άμεση συμμετοχή όλων αυτών των εμπλεκόμενων «παικτών», εξαρχής, και λαμβάνοντας υπόψιν τις μακρόχρονες προοπτικές του σχετικού εγχειρήματος. Εκτιμώντας ότι αρκετά συχνά, οι «ιστορίες αποτυχίας» του κλάδου οφείλονται στην έλλειψη ακριβώς αυτής της συμμετοχικής διαδικασίας, στο παρόν κεφάλαιο θα δοθεί ένα πλαίσιο μεθοδολογίας για τον τρόπο διαχείρισης αυτής της πολυπλοκότητας. Θα παρουσιαστούν και θα αναλυθούν τα αποτελέσματα και συμπεράσματα που προκύπτουν από αυτήν, μέσα από την πιλοτική προσομοίωση, για σειρά ετών, της προτεινόμενης μεθοδολογίας στο πλαίσιο του μαθήματος «ΒΙΟΜΑΖΑ» του ΔΠΜΣ «Παραγωγή και Διαχείριση Ενέργειας» του ΕΜΠ. Κεφάλαιο 7: Συνοψίζονται τα συμπεράσματα από τα προηγούμενα Κεφάλαια και γίνεται μία συνολική αποτίμηση της προσφοράς της εργασίας αυτής στη στάθμη των γνώσεων για την περαιτέρω ανάπτυξη του χώρου στην Ελλάδα. Προκρίνοται επίσης ζητήματα που απαιτούν μεγαλύτερη εμβάθυνση, κι εφαρμογή για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί για την ανάπτυξη της Βιο-οικονομίας.