Περιβαλλοντικός σχεδιασμός ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης στην ευρύτερη περιοχή του Λύκαιου Όρους - Φουσέκη, Σοφία Χρ. (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2016)
Είναι γεγονός ότι, για την Ελλάδα, ο Τουρισμός αποτελεί, «βαριά» βιομηχανία, αφού η εισροή κεφαλαίων από την εν λόγω δραστηριότητα υπερβαίνει τις αντίστοιχες εισροές από κάθε άλλη οικονομική δραστηριότητα. Ο τουρισμός είναι ένα πολυδιάστατο φαινόμενο. Ως δραστηριότητα και υπό δεδομένες προϋποθέσεις, δύναται να προκαλέσει ποικίλες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παροτρύνει τα μέλη της να προδιαγράψουν «χάρτη» τομεακής προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή οπότε οι εξελίξεις στον τομέα του τουρισμού είναι πια ραγδαίες. Σε συνδυασμό με την αλλαγή που έχει παρατηρηθεί στο φυσικό περιβάλλον και τις κλιματολογικές συνθήκες, διαφαίνεται πια, η ανάγκη να δημιουργηθούν νέα προϊόντα τουρισμού, διαφορετικά από τα προϊόντα του παραδοσιακού μοντέλου ανάπτυξης του «μαζικού τουρισμού». Προς την κατεύθυνση αυτή, αναπτύσσονται και οι Εναλλακτικές – Ήπιες Μορφές τουρισμού. Πρόκειται για ειδικές μορφές τουρισμού, η ιδέα των οποίων στηρίζεται στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης, είναι φιλικές προς το περιβάλλον, τονίζουν το σεβασμό των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των τοπικών κοινωνιών και σέβονται την φέρουσα ικανότητα του τόπου προ-ορισμού. Το θέμα που πραγματεύεται, η διπλωματική εργασία είναι, ο φυσικός σχεδιασμός (physical planning), με περιβαλλοντικά κριτήρια, ήπιων μορφών τουριστικής ανάπτυξης στην ευρύτερη περιοχή του Λυκαίου Όρους, στην Πελοπόννησο. Η περιοχή έχει σημαντική πολιτιστική κληρονομιά (ήδη αρχαιολογικές ανασκαφές βρίσκονται σε εξέλιξη με νέα σημαντικά ευρήματα), μοναδική φύση και τοπία. Την περίοδο αυτή η Ελλάδα, με την ενσωμάτωση της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για το Τοπίο στα χωροταξικά της σχέδια ανασχεδιάζει τη χώρα. Οι ήπιες μορφές τουριστικής ανάπτυξης που επιφέρουν ελάχιστες επιπτώσεις στο περιβάλλον αποτελούν μια σοβαρή εναλλακτική ανάπτυξης για την περιοχή που δικαιολογεί την παρούσα έρευνα. Η διάρθρωση της διπλωματικής εργασίας, γίνεται σε πέντε ενότητες, που αφορούν, την νομοθεσία, την οριοθέτηση της περιοχής μελέτης, την καταγραφή και ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης, την παράθεση στοιχείων για τις ήπιες μορφές τουρισμού, αλλά και την παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης. Αρχικά, στο πρώτο κεφάλαιο, παρατίθενται όλα εκείνα τα στοιχεία που δομούν το νομικό πλαίσιο, στο οποίο στηρίζεται η έρευνα. Διακρίνονται σε διεθνείς συμβάσεις και κοινοτικές οδηγίες και στο εθνικό θεσμικό πλαίσιο. Κατά κύριο λόγο, εξετάζεται η περιβαλλοντική νομοθεσία, καταγράφονται όμως και όλα εκείνα τα στοιχεία που αφορούν σε συνοδευτικά θεσμικά πλαίσια με αυτή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, στις στρατηγικές και τις διεθνείς συμβάσεις, αλλά και σε καίρια σημεία της εθνικής νομοθεσίας. Εν συνεχεία, επισημαίνεται το μεθοδολογικό πλαίσιο που ακολουθήθηκε για την οριοθέτηση της περιοχής μελέτης. Η μεθοδολογική προσέγγιση, περιλαμβάνει την κατάτμηση της περιοχής σε επιμέρους ζώνες. Τελικό προϊόν της παραπάνω διαδικασίας, είναι η οριοθέτησή της περιοχής προς μελέτη. Δεδομένου του πολυδιάστατου χαρακτήρα της δραστηριότητας του τουρισμού, κρίνεται σκόπιμος, ο επιπρόσθετος διαχωρισμός της περιοχής μελέτης σε άμεση και έμμεση, ανάλογα με την εμβέλεια επιρροής των επιμέρους στοιχείων που εξετάζονται. Για τη σύνταξη του περιβαλλοντικού σχεδίου, στο επόμενο κεφάλαιο καταγράφεται λεπτομερώς και αναλύεται η υπάρχουσα κατάσταση του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος στην περιοχή, όσο και στην ευρύτερη περιοχή. Καταγράφονται και εξετάζονται τα στοιχεία του φυσικού, αβιοτικού, βιοτικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, το δίκτυο υποδομών και οι χρή-σεις γης, αλλά και οι πιέσεις που εντοπίζονται στην ευρύτερη περιοχή μελέτης. Κατόπιν αξιοποίησης του συνόλου των παραπάνω στοιχείων, προβάλλεται η ιδέα της ανάπτυξης της περιοχής, μέσω ήπιων μορφών τουρισμού, με έμφαση στην ανάπτυξη του οικοτουρισμού. Για την πλήρη παρουσίαση του σεναρίου αυτού, επισημαίνονται τα κύρια σημεία των μορφών οικοτουρισμου. Στην ίδια ενότητα, παρατίθενται και τα στοιχεία εκείνα που περιγράφουν τα βέλτιστα παραδείγματα διεθνής πρακτικής, όπως αξιώνονται από τον TIES (The International Ecotourism Society). Τέλος, υποδεικνύονται προτάσεις που καθιστούν αποτελεσματικό το προτεινόμενο σχέδιο δράσης. Η μελέτη αξιοποιεί τις Νέες Τεχνολογίες και ειδικότερα τα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και καταλήγει στο συμπέρασμα πως, η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη της περιοχής, με την αξιοποίηση των ήπιων μορφών τουρισμού είναι ρεαλιστικά εφικτή. Προτείνονται μέτρα και δράσεις με συγκεκριμένες κατευθύνσεις, τόσο σε τοπικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο περιφέρειας, για την ανάπτυξη του οικοτουρισμού στην περιοχή, με γνώμονα πάντα τις χωρικές ιδιαιτερότητές της, διαφυλάσσοντας την μοναδικότητά της.