Χαρτογράφηση των δομικών υλικών και της φθοράς και στρατηγικός σχεδιασμός των υλικών και επεμβάσεων συντήρησης στο Ναό του Ηφαίστου - Γκερέκος, Χαρίλαος (Σχολή Αρχιτεκτονων Μηχανικών, 2016)
Αντικείμενο της εργασίας είναι η χαρτογράφηση της φθοράς των μαρμάρινων επιφανειών του ναό του Ηφαίστου ώστε να πραγματοποιηθεί καταγραφή των φθορών που έχουν υποστεί τα δομικά υλικά του μνημείου, υπό την επίδραση των διαφόρων παραγόντων. Πραγματοποιήθηκε σύνταξη δισδιάστατων αρχιτεκτονικών σχεδίων από την υπάρχουσα τρισδιάστατη γεωμετρική τεκμηρίωση του ναού από το Εργαστηριο Φωτογραμμετρίας της Σχολής Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών. Τελικός σκοπός είναι οι Θεματικοί Χάρτες της παθολογίας που θα προκύψουν από την επεξεργασία αυτή, σε συνδυασμο με δεδομένα εργαστηριακών αναλύσεων και μη-καταστρεπτικών τεχνικών να βοηθήσουν στην εξαγωγή συμπερασμάτων για την επιλογή των βέλτιστων επεμβάσεων συντήρησης και αποκατάστασης στο μνημείο. Ακόμα, να συμβάλλουν στην καταγραφή της παρούσας κατάστασης διατήρησής του και στην παρακολούθηση της εξέλιξης της φθοράς στο χρόνο Αναλυτικότερα, στο Γενικό Θεωρητικό Μέρος γίνεται μια ανασκόπηση τεχνικών και εφαρμογών φωτογραμμετρικών μεθόδων αποτύπωσης μνημείων και μεθόδων χαρτογράφησης υλικών, ώστε να δοθεί μια ευρύτερη εικόνα των εφαρμοζόμενων τεχνικών Το Ειδικό Θεωρητικό Μέρος περιλαμβάνει σχετικές με το ναό πληροφορίες και παρατηρήσεις για την αρχιτεκτονική και τις αλλοιώσεις του, ωστε να δοθεί μια συνολική εικόνα της ιστορίας και της παρούσας κατάστασης του μνημείου. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική έρευνα για τη συγκέντρωση σχετικών με το ναό του Ηφαίστου ιστορικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων, καθώς και αναζήτηση των καταγεγραμμένων επεμβάσεων στο μνημείο στα αρχεία της Αμερικανικης Σχολής Κλασσικών Σπουδών στην Αθήνα και της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας. Ακόμα, παρουσιάζεται συνολικά το μάρμαρο ως δομικό υλικό και η παθολογία του αναφορικά με τα μαρμάρινα μνημεία. Στη συνέχεια, στην ενότητα της Εφαρμογής, παρατίθεται η διαδικασία σχεδιαστικής απόδοσης του ακολουθήθηκε στην παρούσα εργασία. Αρχικά εκπονήθηκαν αρχιτεκτονικά σχέδια του μνημείου (κάτοψη και διαγράμματα τομών σε κλίμακα 1:100 και 1:50), τα οποία βασίστηκαν στο τελικό (3D τρισδιαστατο ψηφιακό μοντέλο επιφανείας) προϊόν της σάρωσης του ναού με επίγειο σαρωτή laser και πολυεικονικές μεθόδους από το Εργαστήριο Φωτογραμμετρίας του ΕΜΠ. Τα μέχρι τη στιγμή της έναρξης της εργασίας διαθέσιμα δεδομένα επέτρεψαν τη σχεδιαστική απόδοση και χαρτογράφηση δύο εκ των όψεών του: τη Νότια και την Ανατολική σε κλίμακα 1:50. Σε αυτές χρησιμοποιήθηκαν τα ορθοφωτομωσαϊκά προϊόντα του Εργαστηρίου Φωτογραμμετρίας σαν υπόβαθρο σχεδίασης. Το ίδιο έγινε και στις δύο εγκάρσιες τομές, για τις οποίες υπάρχουν επίσης τμηματικά ορθοφωτογραφικά δεδομένα. Επίσης, δοκιμαστικα σε ένα τμήμα του ναού, για την ακριβέστερη σχεδιαστική απόδοση πάνω στο οθροφωτομωσαϊκό, χρησιμοποιήθηκε στερεοσκοπική προβολή του με χρήση του τρισδιάστατου μοντέλου επιφάνειας. Η επεξεργασία των όψεων και η καταγραφή σε αυτές των απαιτούμενων πληροφοριών ώστε να αποτελέσουν Θεματικούς Χάρτες των Υλικών Δομής και των Φθορών τους βοηθήθηκε απο το χαρακτηρισμό και τη διάγνωση της φθοράς του ναού με χρήση ενόργανων και αναλυτικών τεχνικών, που εκπονήθηκε στα πλαίσια της μεταπτυχιακής εργασίας στο ΔΠΜΣ από την Ιωάννα Ντούτση (ΧΜ ΕΜΠ) Ακολουθούν τα αποτελέσματα της Χαρτογράφησης στην κλίμακα του μνημείου, με αναλυτικό συγκριτικό σχολιασμό των χαρτών υλικών και φθοράς για τις όψεις του ναού και κάποια εσωτερικά τμήματα. Η εκτεταμένη παρουσία πορτοκαλί επιδερμίδων -καλύπτουν το 15% της ανατολικής και το 26 % της νότιας όψης- χρήζει περαιτέρω ανάλυσης και συνήθως συνδέεται με υγιή υποκείμενη μαρμάρινη επιφάνεια όπου ανιχνεύονται οξαλικά. Συμπεραίνεται οτι η πλέον διαδεδομένη, αλλά λιγότερο αισθητή μορφή φθοράς των όψεων είναι η έντονη ζαχαροποίηση των εκτεθειμένων επιφανειών λόγω της δράσης ατμοσφαιρικών παραγόντων. Πολύ σημαντική είναι η εμφάνιση μαύρων κρουστών στις λιγότερο εκτεθειμένες περιοχές των όψεων, αλλά και στο εσωτερικό του σηκού όπου και εμφανίζονται εκπλυμένες από την κατερχόμενη υγρασία που εισχωρεί από ρηγματώσεις στο βυζαντινό θόλο. Διαπιστώθηκαν επίσης και άλλες γεωμετρικές παραμορφώσεις στην ανωδομή και τις κιονοστοιχίες και εξετάστηκαν περιοχές θερμικής θραύσης .