Αντικροτικό πρόσθετο βενζίνης μεθυλοτριτοταγής βουτυλαιθέρας (ΜΤΒΕ): η προοπτική φυσικής εξασθένησης στο υπόγειο νερό - Ρόντου, Λιζέτα (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Πολιτικών Μηχανικών. Τομέας Γεωτεχνικής, 2016)
Ο συχνός εντοπισμός του μεθυλοτριτοταγούς βουτυλαιθέρα (ΜΤΒΕ), που αποτελεί πρόσθετο της βενζίνης, στο υπόγειο νερό οδήγησε στην εκ νέου αξιόλογηση των μεθόδων απορρύπανσης υδροφορέων που έχουν ρυπανθεί με βενζίνη που περιέχει το συγκεκριμένο πρόσθετο. Εδώ και 20 χρόνια, η φυσική εξασθένηση με παρακολούθηση έχει κερδίσει έδαφος στην απορρύπανση χώρων ρύπασμένων με πετρελαιοειδή. Η αποτελεσματικότητα της εν λόγω μεθόδου σε διαρροές που περιέχουν την ένωση ΜΤΒΕ αρχικά είχε τεθεί υπό αμφισβήτηση επειδή οι ιδιότητες της ένωσης την καθιστούν κινητική στο υπέδαφος και οι πρώτες μελέτες είχαν δείξει ότι δε βιοαποδομείται. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεγαλύτερη εξάπλωση της ένωσης σε σχέση με την εξάπλωση του βενζολίου, που αποτελεί την πιο κινητική και τοξική ένωση από αυτές που ενδιαφέρουν έπειτα από διαρροή βενζίνης και γι’ αυτόν τον λόγο έχει μελετηθεί εκτενώς. Προκειμένου να αποσαφηνιστούν τα χαρακτηριστικά της βιοαποδόμησης της ένωσης, σε πρώτο στάδιο συνοψίσθηκαν τα ευρήματα εργαστηριακών μελετών, όπως αυτά αναφέρονται στην επιστημονική βιβλιογραφία. Εν συνεχεία συλλέχθηκαν είκοσι πραγματικά περιστατικά ρύπανσης και μια επιτόπου δοκιμή εισπίεσης ΜΤΒΕ και πετρελαιοειδών στον χώρο Μπόρντεν, στα οποία έχει διερευνηθεί η προοπτική βιοαποδόμησης της ένωσης ΜΤΒΕ στο πεδίο. Τα περιστατικά που εντοπίστηκαν αποτελούν προϊόν εκτεταμένης βιβλιογραφικής αναζήτησης σε επιστημονικά περιοδικά, πρακτικά συνεδρίων, μελέτες περιβαλλοντικών εταιρειών και οργανισμών των ΗΠΑ και σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων περιβαλλοντικών και στρατιωτικών οργανισμών των ΗΠΑ και κάποιων ευρωπαϊκών χωρών. Για τα περιστατικά αυτά πινακοποιήθηκαν συγκεκριμένα στοιχεία που θεωρήθηκαν σημαντικά, όπως: η εκτιμώμενη χρονολογία της διαρροής, η μέγιστη μετρηθείσα συγκέντρωση ΜΤΒΕ, η ταχύτητα του υπόγειου νερού, οι οξειδοαναγωγικές συνθήκες, η εξάπλωση των ενώσεων ΜΤΒΕ και βενζόλιο, ο χρόνος ημιζωής της ένωσης ΜΤΒΕ, καθώς και πληροφορία για το αν εντοπίστηκε και αν αποδομήθηκε το προϊον βιοαποδόμησης της ένωσης, η τριτοταγής βουτυλική αλκοόλη (ΤΒΑ). Επιπλέον των περιστατικών, αναζητήθηκαν μελέτες που να δίνουν στοιχεία σχετικά με την εξάπλωση των ενώσεων ΜΤΒΕ και βενζόλιο. Εντοπίστηκε μια σύνθεση 13 μελετών η κάθε μια εκ των οποίων αναφέρεται σε πολλούς χώρους που έχουν ρυπανθεί από διαρροή υπόγειων δεξαμενών αποθήκευσης βενζίνης. Οι δέκα από τις δεκατρείς μελέτες δίνουν δεδομένα για την εξάπλωση του βενζολίου και της ένωσης ΜΤΒΕ και οι υπόλοιπες τρεις περιλαμβάνουν και την ένωση ΤΒΑ. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από τις εργαστηριακές μελέτες είναι ότι μπορεί α) η εκκίνησηση της δράσης των μικροοργανισμών που βιοαποδομούν την ένωση ΜΤΒΕ να καθυστερήσει, β) η ένωση να μη βιοαποδομηθεί σε αναερόβιες συνθήκες, αφού τα αποτελέσματα των μελετών είναι αντικρουόμενα, γ) κατά τη βιοαποδόμηση της ένωσης ΜΤΒΕ σε αναερόβιες και δη σε μεθανογόνες συνθήκες, να συσσωρευθεί το θυγατρικό προϊόν της ένωσης, η ΤΒΑ. Τα αποτελέσματα των περιστατικών συμφωνούν σε ικανοποιητικό βαθμό με τις εργαστηριακές μελέτες. Στη δοκιμή εισπίεσης στο Μπόρντεν η ένωση καθυστέρησε να βιοαποδομηθεί. Σε όλους τους αερόβιους υδροφορείς η ένωση βιοαποδομήθηκε, ενώ σε αναερόβιες συνθήκες τα αποτελέσματα ήταν αντικρουόμενα. Σε συνθήκες αναγωγής σιδήρου και μεθανογένεσης η ένωση βιοαποδομήθηκε, αλλά συσσωρεύτηκε ΤΒΑ, ενώ σε μεθανογόνες συνθήκες, σε μια εκ των τριών μελετών, βιοαποδομήθηκε η ένωση ΤΒΑ. Στα εντοπισθέντα περιστατικά, η ένωση ΜΤΒΕ εξαπλώνεται περισσότερο από το βενζόλιο, σε αντίθεση με τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τη σύνθεση των μελετών, που υποδεικνύει ότι η μέγιστη επέκταση του βενζολίου ήταν μεγαλύτερη από εκείνη της ένωσης ΜΤΒΕ. Στη σύνθεση των μελετών όμως δεν έχουν συμπεριληφθεί κάποιες κηλίδες της ένωσης ΜΤΒΕ, το μήκος των οποίων ξεπερνά τα 600 m.