Χωρική κατανομή μονάδων αφαλάτωσης στην Ελλάδα. Διερεύνηση δυνατοτήτων αξιοποίησης της άλμης από τη βιομηχανία - Μπακογιάννη, Δέσποινα (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2016)
Στην παρούσα εργασία μελετάται η χρήση αφαλάτωσης στην Ελλάδα με έμφαση στην χωρική κατανομή των μονάδων αφαλάτωσης. Επίσης, διερευνούνται πιθανές δυνατότητες αξιοποίησης της άλμης από τη βιομηχανία. Η διαθεσιμότητα του νερού βρίσκεται υπό πίεση και σε πολλές περιοχές το ισοζύγιο των υδατικών αποθεμάτων – ζήτησης νερού είναι ελλειμματικό. Η αφαλάτωση αναγνωρίζεται ως μία πολλά υποσχόμενη λύση για την καταπολέμηση αυτού του προβλήματος. Στην Ελλάδα λειτουργούν 256 μονάδες αφαλάτωσης συνολικής δυναμικότητας 162,909 m3/ημέρα. Από τις μονάδες αυτές στην παρούσα εργασία εντοπίστηκαν οι θέσεις τους και χαρτογραφήθηκαν και αναλύθηκαν χωρικά οι 233 μονάδες (ποσοστό χαρτογράφησης 87%) με χρήση Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (ΓΣΠ). Στο σύνολο της χώρας, λειτουργούν μικρές και μεσαίες μονάδες αφαλάτωσης. Οι μονάδες αυτές επεξεργάζονται κυρίως θαλασσινό και υφάλμυρο νερό. Το σύνολο σχεδόν των μονάδων λειτουργούν με τη μέθοδο της αντίστροφης όσμωσης. Το μεγαλύτερο ποσοστό των μονάδων που επεξεργάζονται θαλασσινό νερό βρίσκεται στην Νησιωτική Ελλάδα και κυρίως στις Κυκλάδες, ενώ στην Ηπειρωτική Ελλάδα το νερό τροφοδοσίας των μονάδων είναι κυρίως υφάλμυρο. Στα Νησιά του Αιγαίου, το νερό που προέρχεται από μονάδες αφαλάτωσης, καλύπτει το 8% των αναγκών της ζήτησης σε νερό, ενώ στην υπόλοιπη Ελλάδα το ποσοστό αυτό δεν υπερβαίνει το 1%. Το νερό που παράγεται από μονάδες αφαλάτωσης προορίζεται για χρήση ως πόσιμο νερό στους Δήμους, για χρήση σε βιομηχανικές μονάδες, σε τουριστικές εγκαταστάσεις και σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Οι δημοτικές μονάδες αντιπροσωπεύουν το 45% του συνολικά παραγόμενου νερού από μονάδες αφαλάτωσης και είναι συγκεντρωμένες στην Νησιωτική Ελλάδα, και κυρίως στις Κυκλάδες, ενώ σε όλα τα άνυδρα νησιά των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων λειτουργούν δημοτικές μονάδες αφαλάτωσης. Οι Βιομηχανικές μονάδες αφαλάτωσης αντιπροσωπεύουν το 31% του συνολικά παραγόμενου νερού από μονάδες αφαλάτωσης και συγκεντρώνονται στις περιοχές με τη μεγαλύτερη βιομηχανικής δραστηριότητα, δηλαδή στους Νομούς Αττικής και Θεσσαλονίκης. Τέλος, οι μονάδες αφαλάτωσης που είναι εγκατεστημένες σε τουριστικές εγκαταστάσεις αντιπροσωπεύουν το 20% του συνολικά παραγόμενου νερού από μονάδες αφαλάτωσης. Οι μονάδες αυτές συγκεντρώνονται κυρίως στα Δωδεκάνησα και την Κρήτη, περιοχές στις οποίες βρίσκονται και οι μεγαλύτερες τουριστικές μονάδες. Παρόλο που με το πέρασμα των χρόνων η αφαλάτωση βρίσκει ολοένα και μεγαλύτερη εφαρμογή, υπάρχουν ζητήματα που δεν έχουν επιλυθεί και προκαλούν σοβαρές ανησυχίες, με σημαντικότερο την περιβαλλοντική όχληση που προκαλεί το υγρό υπόλειμμα (άλμη) το οποίο διατίθεται σε υδάτινους αποδέκτες. Μέχρι στιγμής, από όλες τις τεχνικές που εφαρμόζονται για τη διαχείριση της άλμης, καμία από αυτές δεν οδηγεί σε ανάκτηση προϊόντων. Στo πλαίσιo του ερευνητικού Ευρωπαϊκού Έργου SOL-BRINE (LIFE09 ENV/GR/000299) έχει αναπτυχθεί ένα ενεργειακά αυτόνομο πιλοτικό σύστημα επεξεργασίας της άλμης, το οποίο σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε σύμφωνα με την αρχή των μηδενικών υγρών αποβλήτων (Zero Liquid Discharge). vii Στην παρούσα εργασία διερευνάται η πιθανότητα εφαρμογής του συστήματος αυτού σε πλήρη κλίμακα. Για το λόγο αυτό εξετάστηκαν οι εξής κατηγορίες βιομηχανικών δραστηριοτήτων: Βιομηχανία Τροφίμων, Παραγωγής Κλωστοϋφαντουργικών υλικών, Παραγωγής Δέρματος και Δερμάτινων Ειδών, Χαρτοποιίας και κατασκευής χάρτινων προϊόντων, παραγωγής οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης πετρελαίου, Παραγωγής χημικών ουσιών και προϊόντων. Οι βιομηχανίες αυτές θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν το τελικό προϊόν του πιλοτικού συστήματος ως πρώτη ύλη. Έπειτα από την εφαρμογή κάποιον κριτηρίων, οι νομοί της Ελλάδας βαθμολογήθηκαν ανάλογα με την καταλληλότητα τους για την εφαρμογή του πιλοτικού συστήματος σε πλήρη κλίμακα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι Νομοί Αττικής και Θεσσαλονίκης φαίνεται να τηρούν τα περισσότερα κριτήρια.