Ανθρώπινη ανάπτυξη και περιβάλλον: χωρικές ανισότητες στην Ελλάδα - Πότσης, Κωνσταντίνος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2016)
Στον όλο και εντονότερο προβληματισμό που δημιουργείται τα τελευταία χρόνια, αναφορικά με την αδυναμία της οικονομικής ανάπτυξης να αντιπροσωπεύσει την ανθρώπινη ευημερία και την αποκαθήλωσή της ως αυτοσκοπού, μπορεί να δώσει λύσεις η Θεωρία της Ανθρώπινης Ανάπτυξης . Πρόκειται για μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση της ανάπτυξης, όπου το αναπτυξιακό επίπεδο αποτυπώνεται στο εύρος των δυνατοτήτων και των επιλογών του ανθρώπου. Στο πλαίσιο αυτό η έννοια του εισοδήματος αλλάζει και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ απαξιώνεται ως δείκτης μέτρησης της ανάπτυξης, ενώ τη θέση του καταλαμβάνει ο Δείκτης Ανθρώπινης Ανάπτυξης. Ωστόσο και αυτός ο δείκτης προκειμένου να καθιερωθεί ως κατάλληλος αναπτυξιακός δείκτης οφείλει να αντιμετωπίσει διάφορες κριτικές ως προς την κατασκευή και την πληρότητά του. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται το θεωρητικό πλαίσιο μιας εναλλακτικής προσέγγισης της ανάπτυξης, αυτή της Ανθρώπινης Ανάπτυξης, ενώ προτείνεται η δημιουργία ενός δείκτη, βασιζόμενου στη μεθοδολογία του Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης(HDI) του Αναπτυξιακού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), και η ανάλυση των χωρικών ανισοτήτων υπό το πρίσμα της Ανθρώπινης Ανάπτυξης. Η κατασκευή του δείκτη επιχειρεί να αντιμετωπίσει δύο σημαντικές κριτικές που έχει υποστεί ο HDI: (1)την αμφισβήτηση ως προς τη λειτουργικότητά του σε μικρότερο γεωγραφικό επίπεδο από αυτό της χώρας και (2) την έλλειψη της περιβαλλοντικής διάστασης. Περιοχή μελέτης αποτελεί η Ελλάδα και οι 51 νομοί της. Η Ελλάδα έχει υπάρξει και παραμένει μια χώρα με έντονες και διαχρονικά αυξανόμενες χωρικές ανισότητες στο εσωτερικό της, με τις όποιες προσπάθειες σύγκλισης και εξομάλυνσης αυτών των ανισοτήτων, να μην έχουν δώσει τα επιθυμητά αποτελέσματα. Η ύφεση αναμένεται να επιδεινώσει το πρόβλημα και καθιστά την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση εντονότερη. Η πλειοψηφία των αναλύσεων έχουν χρησιμοποιήσει σαν μέτρο ανάλυσης το κατά κεφαλήν Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν. Η συνειδητοποίηση, όμως, της ανάγκης για μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση της ανάπτυξης καθώς και η σταδιακή απαξίωση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ ως αξιόπιστου δείκτη μέτρησής της, καθιστούν έντονη την ανάγκη δημιουργίας ενός δείκτη ικανού να αποτυπώσει το αναπτυξιακό επίπεδο με έναν πιο ολοκληρωμένο τρόπο, ώστε να περιλαμβάνει πέραν της οικονομικής, την κοινωνική και την περιβαλλοντική διάσταση της ανάπτυξης. Μέσω στατιστικών και οικονομετρικών αναλύσεων, επιχειρείται να εντοπιστούν προσδιοριστικοί παράγοντες της ανάπτυξης και των ανισοτήτων στην Ελλάδα.