Εξάρχεια 1974-2004 - Ιωάννου, Δημήτριος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, 2016)
Η διατριβή αποτελεί μια απόπειρα διερεύνησης των τρόπων με τους οποίους τα Εξάρχεια, μια ιστορική συνοικία του Αθηναϊκού κέντρου, απέκτησαν σταδιακά μετά τη μεταπολίτευση τη φήμη του επικίνδυνου, ανομικού γκέτο σε συνδυασμό με τον, θετικό ή αρνητικό ανάλογα με τη θέση εκφοράς, ρόλο της εστίας της «αντίστασης στην εξουσία». Προκειμένου να συγκροτηθούν τα εργαλεία προσέγγισης του ζητήματος, το πρώτο μέρος της διατριβής διερευνά τη σχέση εξουσίας και χώρου από θεωρητική άποψη, με κύρια φιλοσοφική/θεωρητική αναφορά την οντολογική διάσταση του έργου του Gilles Deleuze σε συνδυασμό με τις επεξεργασίες του Michel Foucault. Με βάση αυτά, στο δεύτερο μέρος διαμορφώνονται παράλληλα, τόσο μια οπτική για το πεδίο/αντικείμενο της έρευνας, βασισμένη στην ντελεζιανή έννοια του «συναρμολογήματος», όσο και μια μεθοδολογία προσέγγισής του βασισμένη κυρίως στην ανάλυση λόγου του ημερήσιου τύπου. Το τρίτο, καθαυτό ερευνητικό, σκέλος της διατριβής αποτελείται από τρία μέρη. Στο πρώτο εξ αυτών παρουσιάζεται η σταδιακή ανάδυση των «Εξαρχείων» κατά την περίοδο της πρώιμης μεταπολίτευσης, τόσο ως αντικειμένου πολλαπλών και ενίοτε ανταγωνιστικών λόγων που όμως συντείνουν στη διαμόρφωση ενός οιονεί σταθερού ιδεολογικο-πολιτικού σχηματισμού, όσο και ως συνιστώσας μιας σειράς χωρικών πρακτικών, διεκδικήσεων και αναδιατάξεων. Στο δεύτερο ερευνητικό μέρος εξετάζεται η παγίωση των «Εξαρχείων» ως περιθωριακού κοινωνικού και πολιτικού χώρου, τόσο μέσω της ανάδειξης των (υπο-) πολιτισμικών του συναφειών (καταλήψεις, ροκ υποκουλτούρες), όσο και από τη λεπτομερή εξέταση της «ταραγμένης» διετίας 1984-86 που ξεκίνησε με τις επιχειρήσεις «Αρετή» και κατέληξε στο (διαβόητο, αλλά ματαιωθέν) σχέδιο πολεοδομικής ανάπλασης της περιοχής. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος, παρουσιάζεται πιο συνοπτικά η επόμενη μακρά περίοδος έως το 2004, κατά την οποία τα «Εξάρχεια», παρά τα εν πολλοίς παγιωμένα χαρακτηριστικά τους ως αντικείμενο του δημόσιου λόγου, εξακολουθούν να μεταλλάσσονται υλοποιώντας (ανταγωνιστικές ή συμπληρωματικές, διαδοχικά ή ταυτόχρονα) τάσεις συσπείρωσης ή εσωστρέφειας (εδαφικοποίησης) απ’ τη μια πλευρά, και διάλυσης, αποδιάρθρωσης ή εδαφικής εξάπλωσης/διασποράς (απεδαφικοποίησης) από την άλλη, σε ένα περιβάλλον νεοφιλελεύθερων χωρικών προσαρμογών.