Χαρακτηρισμός κονιαμάτων και χρωστικών Μυκηναϊκών τοιχογραφιών από τη Βοιωτία, για την ταυτοποίηση των αιτιών και μηχανισμών φθοράς. Προτεινόμενες επεμβάσεις συντήρησης, χρήση συμβατών υλικών και τρόποι έκθεσης και αποθήκευσης. - Μιχαήλογλου, Σοφία (Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, 2016)
Στα πλαίσια της διπλωματικής εργασίας, μελετήθηκαν σπαράγματα τοιχογραφιών από τα τρία μεγαλύτερα Μυκηναϊκά κέντρα της Βοιωτίας, τη Θήβα, το Γλα και τον Ορχομενό. Η σπουδαιότητα του υλικού απαγορεύει τη χρήση καταστρεπτικών τεχνικών ανάλυσης σε μεγάλο αριθμό δειγμάτων. Για το λόγο αυτό αρχικά επιλέχτηκε να γίνει μια εμπεριστατωμένη μελέτη τους με μη καταστρεπτικές τεχνικές τόσο στις χρωστικές όσο και στα κονιάματα και μετά να επιλεγούν όσο το δυνατον λιγότερα δείγματα στα οποία θα εφαρμοστούν καταστρεπτικές τεχνικές. Το πρώτο στάδιο αναλύσεων έγινε αρχικά με οπτική μικροσκοπία και με φορητή ψηφιακή μικροσκοπία και στη συνέχεια με φασματοσκοπία Raman και με φασματοσκοπία φθορισμού ακτίνων Χ (XRF). Στη συνέχεια επιλέχθηκαν τα πιο αντιπροσωπευτικά δείγματα και σε αυτά διενεργήθηκαν εργαστηριακές καταστρεπτικές τεχνικές. Για την ανάλυση των παραμέτρων μικροδομής των κονιαμάτων χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της πορομετρίας Υδραργύρου, και για την ταυτοποίηση της σύστασης του κονιάματος έγιναν θερμικές αναλύσεις (DTA-TG). Για τον εντοπισμό της τεχνολογίας κατασκευής των τοιχογραφιών μόνο σε εννέα πολύ μικρού μεγέθους δείγματα πραγματοποιήθηκε εγκιβωτισμός τους σε ρητίνη και μελέτη στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης (SEM). Παράλληλα με ανάλυση με δέσμη ηλεκτρονίων (EDX) καταγράφηκε η στοιχειακή ανάλυση των χρωστικών. Τα χρώματα που εξετάστηκαν στις τοιχογραφίες είναι, το μπλε, το κόκκινο, το μαύρο το λευκό και το κίτρινο σε διάφορες αποχρώσεις και σε διαφορετικά πάχη. Τα συνδιαστικά αποτελέσματα των αναλύσεων έδειξαν ότι το λευκό ταυτοποιήθηκε ως ασβεστίτης, το μαύρο ταυτοποιήθηκε ως γραφίτης, το μπλε ταυτοποιήθηκε ως αιγυπτιακό μπλε, το κίτρινο ταυτοποιήθηκε ως γκαιτίτης ή λειμωνίτης και το κόκκινο ταυτοποιήθηκε ως αιματίτης. Το πάχος του χρωματικού στρώματος κατά μέσο όρο κυμαίνεται για τα δείγματα που περιέχουν μπλε χρωστική από 90μm έως 400μm, για τα δείγματα που περιέχουν λευκή χρωστική από 62μm-800μm για τα δείγματα που περιέχουν κίτρινη χρωστική από 62μm έως 200μm, για τα δείγματα που περιέχουν κόκκινη χρωστική από 53μm έως 188μm. Σε όλα τα δείγματα που εξετάστηκαν από τη Βοιωτία βρέθηκαν χρωστικές που είναι ίδιες με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν κατα την περίοδο του Μυκηναϊκού, του Μινωικού και του Κυκλαδικού πολιτισμού. Σε ότι αφορά στα κονιάματα των τοιχογραφιών από τα πειραματικά αποτελέσματα που διενεργήθηκαν βρέθηκαν ότι είναι ασβεστιτικής φύσεως, που περιέχουν είτε ασβεστιτικά αδρανή είτε ασβεστολιθικά αδρανή με μικρό ποσοστό προσμίξεων. Τα κονιάματα έχουν μεγάλο πορώδες και μικρές διαφοροποιήσεις στην τεχνολογία κατασκευής. Σε όλα τα τεμάχια των τοιχογραφιών εντοπίστηκαν τρία στρώματα. Το πρώτο στρώμα είναι η ζωγραφική επιφάνεια το δεύτερο ένα συνεκτικό λευκό κονίαμα με μικρού μεγέθους αδρανή και το τρίτο στρώμα είναι ένα υπόλευκο κονίαμα με μεγαλύτερους κόκκους αδρανών. Σε ελάχιστές περιπτώσεις και συγκεκριμένα σε τεμάχια που φέρουν μπλε ζωγραφική επιφάνεια, υπάρχει και ένα τέταρτο στρώμα (προετοιμασία) το οποίο παρεμβάλλεται ανάμεσα στο ζωγραφικό στρώμα και το δεύτερο στρώμα (το υπόστρωμα). Η διατήρηση των τοιχογραφιών δεν ήταν σε καλή κατάσταση. Στην ζωγραφική επιφάνεια παρατηρήθηκαν επικαθήσεις εδαφικού υλικού και το κονίαμα στις περισσότερες των περιπτώσεις ήταν ιδιαίτερα σαθρό και τρίβονταν πολύ εύκολα. Σε δυο δείγματα είχε προηγηθεί στερέωση με Paraloid B72 και σε ένα στερέωση με Mowillith. Τα στερεωτικά υλικά προκάλεσαν μεταβολή στη μικροδομή των κονιαμάτων όπως προέκυψε από την τεχνική της πορομετρίας Υδραργύρου.