Σύνθεση νέων βενζυλόξυ – αναλόγων χαλκονών και ωρονών και μελέτη της αντιοξειδωτικής και αντιφλεγμονώδους ικανότητάς τους - Τζιόλα - Μπάρα, Άλκηστις (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Χημικών Μηχανικών. Τομέας Χημικών Επιστημών (I), 2016)
Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η σύνθεση και η μελέτη της φαρμακευτικής δράσης δύο κατηγοριών χημικών ενώσεων. Ειδικότερα, συντέθηκαν τέσσερεις χαλκόνες και τρεις ωρόνες, των οποίων η δομή και η καθαρότητα εξετάστηκαν μέσω φασματοσκοπίας NMR 1H και φασματοσκοπία μάζας, και μελετήθηκαν για ενδεχόμενη αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση. Οι χαλκόνες και οι ωρόνες αποτελούν υποκατηγορίες των φυσικών φλαβονοειδών. Οι χαλκόνες σχηματίζονται στο πρώτο στάδιο του βιοσυνθετικού μονοπατιού, και μέσω της συνθάσης της ωρεοσιδίνης κυκλοποιούνται σε ωρόνες. Και οι δύο κατηγορίες φλαβονοειδών παρουσιάζουν μία ποικιλία βιολογικών δράσεων που τις καθιστά ελκυστικές για τη σύνθεση νέων αναλόγων με φαρμακευτική δράση. Η παρούσα εργασία βασίστηκε στη σύνθεση, μέσω της αντίδρασης συμπύκνωσης Claisen-Schmidt, αναλόγων χαλκονών που περιείχαν βενζυλόξυ –ομάδες στις θέσεις 4’ και 6’ του δακτυλίου Α και διάφορους υποκαταστάτες στη θέση 3 και 4 του δακτυλίου Β. Οι χαλκόνες που παρασκευάστηκαν αποτέλεσαν τις αρχικές ενώσεις για τη σύνθεση των αντίστοιχων ωρονών, μέσω της αντίδρασης της οξειδωτικής κυκλοποίησης, στις οποίες διατηρήθηκαν οι δύο βενζυλόξυ –ομάδες στον Α δακτύλιο και η θέση των υποκαταστατών στο Β. Όλα τα προϊόντα που παρσκευάσθησαν μελετήθηκαν ως προς την αντιοξειδωτική τους δράση, μέσω της εξουδετέρωσης των ελεύθερων ριζών του DPPH και της αναστολής της λιπιδικής υπεροξείδωσης με AAPH, και την αντιφλεγμονώδη ικανότητα, μέσω της αναστολής της λιποξυγονάσης από σόγια. Τα σημαντικότερα αποτελέσματα που προέκυψαν από αυτή τη μελέτη ήταν τα εξής: • Η σύνθεση των χαλκονών και των ωρονών ήταν απλή και σε ικανοποιητικές αποδόσεις. Ωστόσο δεν ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητική η καθαρότητά τους καθώς, ακόμα και μετά από ανακρυστάλλωση, κάποια προϊόντα έφεραν ίχνη των αντιδραστηρίων, όπως φάνηκε από τη φασματοσκοπική ανάλυση 1H NMR. • Οι χαλκόνες και οι ωρόνες μπορούν να τροποποιηθούν δομικά με μεγάλη ποικιλία υποκαταστατών, δημιουργώντας ενώσεις με διαφορετική βιολογική δραστικότητα. • Όσον αφορά την αντιοξειδωτική δράση μέσω της εξουδετέρωσης των ελεύθερων ριζών του DPPH, κανένα από τα προϊόντα δεν έδωσε ικανοποιητικά αποτελέσματα. Αυτή η συμπεριφορά ήταν μάλλον αναμενόμενη καθώς ο μηχανισμός εξουδετέρωσης στηρίζεται στην ύπαρξη ελεύθερων υδροξυλικών ομάδων στα αντιοξειδωτικά, χαρακτηριστικό που δεν έφεραν τα προϊόντα. • Όσον αφορά τη βέλτιστη αντιοξειδωτική δράση μέσω της λιπιδικής υπεροξείδωσης με AAPH, την είχε η ωρόνη (13), η οποία διαθέτει βενζυλόξυ –ομάδες στις θέσεις 4 και 6 του Α δακτυλίου και μεθόξυ –ομάδες στις θέσεις 3’ και 4’ του Β δακτυλίου. Όλα όμως τα προϊόντα είχαν καλύτερη αντιοξειδωτική συμπεριφορά, από εκείνη του δείγματος αναφοράς.. • Η αντιοξειδωτική δράση των προϊόντων επηρεάζεται σε μεγαλύτερο ποσοστό από τη θέση των υποκαταστατών τους, παρά από το είδος τους. • Τη βέλτιστη αντιφλεγμονώδη δράση την παρουσίασε η χαλκόνη (10) ή οποία διαθέτει βενζυλόξυ –ομάδες στις θέσεις 4’ και 6’ του Α δακτυλίου και μία μεθόξυ –ομάδα στη θέση 4 του Β δακτυλίου. • Η αντιφλεγμονώδης δράση των προϊόντων επηρεάζεται περισσότερο από τη θέση των υποκαταστατών και όχι από το πλήθος τους. • Συνδυαστικά, την καλύτερη δράση την είχε η χαλκόνη (7).