Η αστική ταυτότητα ως μεταβαλλόμενο πεδίο - Στεφανάτου Παναγιώτα-Κανέλλα (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, 2015)
Αντικείμενο της έρευνας αποτελεί η διαδικασία εφαρμογής του city branding ως εργαλείο παραγωγής μηχανισμών ανάδειξης και συντονισμένου ελέγχου της συλλογικής μοναδικότητας, της ταυτότητας του τόπου. Στόχος είναι να διερευνήσει και να εντοπίσει τις παραμέτρους, τις συνιστώσες και τους αστικούς συντελεστές (κοινωνικούς, οικονομικούς, πολιτικούς, πολιτιστικούς, πολιτισμικούς) που δομούν την αστική ταυτότητα και να αναδείξει τις διαδικασίες και τους μηχανισμούς παραγωγής και αναπαραγωγής των ιδιαίτερων γνωρισμάτων μιας πόλης. Με άλλα λόγια, ερευνάται η διαδικασία συγκρότησης της αστικής ταυτότητας που το city branding σχεδιάζει και επικοινωνεί στα πλαίσια του παγκόσμιου ανταγωνισμού.Η πόλη - φυσικό, πολιτιστικό και πολιτισμικό πεδίο δράσης του ανθρώπου- αποτελεί μία σύνθετη ολότητα, ένα δυναμικό μηχανισμό που βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη. Η ατέρμονη εισροή στοιχείων, δεδομένων στο πεδίο της πόλης και η αλληλεπίδραση τους, ορίζουν μια μεταβαλλόμενη και εξελικτική διαδικασία της μοναδικότητας της, της ταυτότητας της. Το γεγονός αυτό, οδηγεί την έρευνα στον εξής ισχυρισμό: το city branding, μέσα από την εικόνα που δομεί για την πόλη, ορίζεται ως ένα ισχυρό σύστημα ανάπτυξης της ταυτότητας και αναγνωρίζεται ως ένας αστικός μηχανισμός αυτο-ελέγχου και αυτο-κριτικής, που επιστρέφει στους ίδιους τους πολίτες, την δική τους ατομικότητα, τοποθετώντας τη διαδικασία σε μία αέναη τροχιά, όπως ακριβώς συμβαίνει και με την ατέρμονη εξέλιξη της πόλης. Το εργαλείο του city branding, έχοντας εξετάσει πρώτα τη δομή και την οικολογία της πόλης, μπορεί να λειτουργήσει ως μέθοδος οργάνωσης, διευθέτησης και επιμέρους ελέγχου των οργανωτικών αλλαγών και των διαδοχικών μεταβολών των πόλεων, οριοθετώντας ένα ελεύθερο, ανοιχτό-δυναμικό σύστημα εισροών, δηλαδή λειτουργώντας ως το γενικό πλαίσιο των αστικών συντελεστών και μεταβολών τους. Στην κατεύθυνση αυτή, επισημαίνεται ότι η δυσκολία προσέγγισης και οριοθέτησης της έννοιας της ταυτότητας, η ελαστική και αόριστη έκφανσης της ως προς το πολυδιάστατο νοηματικό της περιεχόμενο,υπαγορεύει τη διερεύνηση ενός πλαισίου που αναφέρεται σε δυναμικές πτυχές και εκφορές της, μέσα από συνεχείς παραδοχές.Η σχέση της εικόνας της πόλης με την αστική ταυτότητα, ο ρόλος των διαχειριστών και των σχεδιαστών της, ο πολιτισμικός και πολιτιστικός προσδιορισμός του branding και η κυριαρχία της τεχνολογικής έκρηξης, αποτελούν τις παραμέτρους μέσα από τις οποίες πραγματοποιείται η ανάγνωση της μεταβολής της αστικής ταυτότητας. Ωστόσο, μέσα από την ανάλυση και τη μελέτη των παραμέτρων και των μηχανισμών αυτών, εντοπίζεται μία σειρά αντιφάσεων στη θεωρητική και πρακτική δομή του εν λόγω αντικειμένου. Η αναγωγή σε ένα καταναλωτικό αστικό τοπίο, η εμπορευματοποίηση του πολιτισμού, ακόμα και η ίδια η δομή του branding- ως εργαλείο κατασκευής της εικόνας-, η κυριαρχία των παγκόσμιων συστημάτων και χαρακτηριστικών, η κατάχρηση προσωπικών δεδομένων μέσω της ανεξέλεγκτης ροής της πληροφορίας, αποτελούν κάποιες από τις αντιφάσεις και τα κενά, στα οποία υποπίπτει. Οι αντιφάσεις αυτές θα μπορούσε να οφείλονται στο γεγονός ότι το city branding αποτελεί ένα συνθετικό εργαλείο και διεπιστημονικό ερευνητικό αντικείμενο με στρατηγικές και προσεγγίσεις πολύ διαφορετικές μεταξύ τους και ότι ακόμα και στη σύγχρονη εκδοχή του, το θεωρητικό του πλαίσιο και η πρακτική του συνθήκη βρίσκονται υπό διαμόρφωση. Η παρούσα μελέτη, λαμβάνοντας ως δεδομένη την αμφιλεγόμενη σύσταση του αντικείμενου, δεν προχώρα σε μία προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων και των κενών που εντοπίζονται. Αντίθετα, αντιστοιχίζει τις αντιφάσεις με αυτές που εντοπίζονται ανάμεσα στα ετερόκλητα και πολυμορφικά στοιχεία της πόλης. Το city branding λοιπόν, προσεγγίζεται ως ένα δυναμικό πεδίο περιγραφής και τροφοδότησης του μεταβαλλόμενου πεδίου της πόλης και βρίσκεται σε άμεση συσχέτιση και συνεχή αλληλεπίδραση μαζί του.