In sight out_ενετική φορτέτζα - Παπανικολάου, Δ. Κωνσταντίνα-Ζωή (Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, 2015)
Στο βραχώδη λόφο του βόρειου παραλιακού μετώπου του Ρεθύμνου, θεμελιωμένο στις 13 Σεπτεμβρίου του 1573 μ.Χ., βρίσκεται το ενετικό οχυρό, γνωστό ευρύτερα ως Φορτέτζα του Ρεθύμνου. Η θέση του στην πόλη υπήρξε κατά την πάροδο του χρόνου σημαίνουσα, και η έκταση που βρίσκεται στο εσωτερικό των τειχών, αποτελεί εδώ και πολλά χρόνια ορμητήριο ντόπιων και παραθεριστών, οι οποίοι επισκέπτονται το φρούριο και τα κτήρια που οργανώνονται στο εσωτερικό αυτού κατά τη διάρκεια των μηνών του έτους που είναι διαθέσιμα και ανοικτά προς το κοινό. Η περίοδος αυτή περιλαμβάνει τους μήνες Μάιο έως και Σεπτέμβριο, ενώ κατά τη διάρκεια των λοιπών μηνών του έτους, η κύρια ανατολική πύλη που είναι και η μόνη ενεργή πύλη παραμένει κλειστή, και ο χώρος δεν είναι επισκέψιμος. Κύρια αφορμή για την επιλογή του σημείου είναι το γεγονός πως το φρούριο όπως αναφέρεται παραπάνω, είναι κλειστό κατά τη μεγαλύτερη περίοδο του χρόνου, και πως αυτό το γεγονός όπως είναι προφανές δημιουργεί αρχικώς ένα νεκρό σημείο για την περίοδο αυτή στην πόλη και επιπλέον διάφορα προβλήματα που προκύπτουν όσον αφορά στη συντήρηση και την επαναλειτουργία του όταν έρχεται η στιγμή να ανοίξει και να δεχθεί επισκέπτες. Αναζητείται ένα σενάριο λειτουργίας ικανό να προσελκύσει τον κόσμο και να κάνει ζωντανό το σημείο κατά τη διάρκεια του χρόνου αντιστρέφοντας τη συνήθη του κατάσταση. Λόγω ιστορικού βάρους του μνημείου, δε μπορούμε να αγνοήσουμε την ταυτότητα αυτή και προφανώς θα αναδειχθεί μέσα από τις προτεινόμενες λειτουργίες. Επιλέγεται στο φρούριο να δημιουργηθεί ένας χώρος πολιτισμού, στον οποίο θα πραγματοποιούνται εκθέσεις μόνιμες και περιοδικές, θα γίνονται προβολές και θεατρικές παραστάσεις. Θα μπορεί επιπλέον κανείς να ξεναγηθεί στα ήδη υπάρχοντα κτίρια του εσωτερικού του φρουρίου, με τη μόνη διαφορά πως πλέον αυτά είναι ανοικτά στο κοινό καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου, ενώ τα κτίρια -εκθέματα πλέον λειτουργούν ως σταθμοί σε ένα χώρο που περισσότερο μοιάζει με πολιτιστικό και ιστορικό πάρκο. Βασική γραμμή της αλλαγής που πραγματοποιείται είναι η δημιουργία στο σημείο ενός χώρου , ο οποίος όμως να είναι διαφορετικός από τους συνηθισμένους. Προσπαθώντας να αναδειχθεί η ιστορία του Ρεθύμνου που κατά τη διάρκεια των ετών έχει περάσει από πολλά και διαφορετικά χέρια κατακτητών, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της Ελλάδας του 2015, τις οποίες δε μπορούμε να αγνοήσουμε, επιλέγουμε να εντάξουμε στο πρόγραμμα της κατασκευής ένα σύστημα αφομοίωσης ομάδων, δημιουργώντας μέσα στο κέντρο πολιτισμού προδιαγραφές για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και παράδοσης σε άτομα που το επιθυμούν και ένα σύστημα από γραφεία υποστήριξης κοινωνικών ομάδων εκ των οποίων σημαίνουσα θέση κατέχει η νομική υπηρεσία. Παράλληλα, στον εσωτερικό και εξωτερικό χώρο του πολιτιστικού κέντρου χώροι δραστηριοτήτων για παιδιά αλλά και καθιστικοί χώροι και υπαίθριοι χώροι εκτόνωσης για άτομα όλων των ηλικιών. Επιπλέον, στην έκταση του φρουρίου, επιλέγεται να μεταφερθεί η βιβλιοθήκη του Ρεθύμνου, η οποία θα συγκροτηθεί και θα οργανωθεί σε τρεις θεματικές και κατ' επέκταση χωρικές ενότητες. Προβλέπεται χώρος αναγνωστηρίου που θα υποστηρίξει το χώρο της βιβλιοθήκης και τη λειτουργία της. Επιπλέον, υπάρχει χώρος παρατηρητηρίου από τον οποίο υπάρχει θέα 360 μοιρών και εποπτεία όλης της έκτασης του φρουρίου και των διαμορφώσεων, καθώς επίσης και της πόλης του Ρεθύμνου, εφόσον το σημείο είναι ευνοϊκό λόγω διαφοράς ύψους (εφόσον βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο του λόφου). Προβλέπεται, επίσης, χώρος αναψυκτήριου πλησίον του παρατηρητηρίου και τα δύο αυτά στοιχεία αποτελούν ενότητα για το σύνολο της διαμόρφωσης. Το φρούριο στο σύνολό του, οργανώνεται με νέα προσέγγιση των κινήσεων και των προσβάσεων, προκειμένου να υποστηριχτεί το σύστημα κίνησης που θεωρείται ευνοϊκό για να επιτευχθεί ο στόχος που έχει θεσπιστεί. Τέλος, προβλέπεται ενεργοποίηση της βόρειας πύλης του φρουρίου αλλά και της δυτικής, οι οποίες ενώ υπάρχουν παραμένουν κλειστές και δεν επιτρέπεται η πρόσβαση στον εσωτερικό χώρο του φρουρίου από αυτές.