Χωρική Ανάλυση Περιστατικών Έρευνας-Διάσωσης (Search and Rescue-SAR) στον Ελλαδικό Χώρο με Χρήση Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών - Φιλιόπουλος, Ιωάννης (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2015)
Τα περιστατικά Έρευνας και Διάσωσης Ε-Δ (Search and Rescue-SAR) είτε αφορούν ναυτικό, είτε αεροπορικό, είτε και χερσαίο συμβάν, αποτελούν διακριτά φαινόμενα στον χώρο και στον χρόνο που προκαλούν ανθρώπινες απώλειες και τραυματισμούς, οικονομικές και υλικές ζημιές, καθώς και διάχυτη αναταραχή στο σύστημα αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών της κάθε χώρας. Η εκδήλωση των περιστατικών SAR που τείνει να ανατρέπει την κανονικότητα και ομαλή λειτουργία ενός κρατικού μηχανισμού, προκαλείται πάντα από ανθρωπογενείς ή φυσικούς παράγοντες. Ο χώρος και ο χρόνος που αυτά λαμβάνουν χώρα, καθώς και η ένταση τους, σε συνδυασμό με την σχετική κατάσταση του ανθρώπινου στοιχείου με το οποίο αλληλεπιδρούν, επιφέρουν μικρές ή μεγάλες επιπτώσεις στο κοινωνικό ιστό. Η διευθέτηση και αντιμετώπιση τους εν συνεχεία, αποτελεί βασική νομική και ανθρωπιστική υποχρέωση όλων των κρατών στη περιοχή ευθύνης τους, που πηγάζει από το Διεθνές Δίκαιο. Επί της παρούσης εργασίας με τίτλο «Χωρική ανάλυση περιστατικών έρευνας-διάσωσης στον ελλαδικό χώρο, με χρήση γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών», πραγματοποιήθηκε χωρική και χρονική ανάλυση όλων των περιστατικών αεροπορικής έρευνας και διάσωσης (Ε-Δ) στον ελλαδικό χώρο από το έτος 2009 έως και το 2014, με βάση τα στοιχεία που διατέθηκαν από το Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης-Αεροπορικός Τομέας (ΕΚΣΕΔ/ΑΤ) στο Αρχηγείο του Λιμενικού Σώματος (ΛΣ), το οποίο και αποτελεί τον αρμόδιο κρατικό φορέα για τον συντονισμό και έλεγχο όλων των συμβάντων-επιχειρήσεων αεροπορικής έρευνας και διάσωσης στo Ελληνικό FIR (Flight Information Region) ή αλλιώς στη Περιοχή Πληροφοριών Πτήσεων (ΠΠΠ). Η ανάλυση και επεξεργασία των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με χρήση μεθόδων και τεχνικών που άπτονται της τεχνολογίας των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (ΓΣΠ ή GIS). Τα πλεονεκτήματα που ενέχουν τα ΓΣΠ και αξιοποιήθηκαν στη συγκεκριμένη εργασία, αφορούν στη διαχρονική παρακολούθηση των περιστατικών, στην μελέτη της κατανομής τους στο χώρο και στην ανάλυση της χωροθέτησης των βάσεων των ιπτάμενων μέσων Ε-Δ που έχει στη διάθεσή του η χώρα για την αντιμετώπισή τους, με ταυτόχρονη δυνατότητα της οπτικοποίησης των σχετικών αποτελεσμάτων σε χαρτογραφικά παραγόμενα. Η συγγραφή αυτή της εργασίας συνιστά ένα μεθοδολογικό πλαίσιο αξιολόγησης των περιστατικών αεροπορικής έρευνας-διάσωσης, με μεθόδους χωρικής ανάλυσης και χρήσης των GIS. Οι διάφοροι γεωστατιστικοί δείκτες (κεντρικότητας και διασποράς) που θα χρησιμοποιηθούν, μαζί με τον δείκτη εγγύτερου γείτονα και τον αλγόριθμο k-means, θα οδηγήσουν αφενός στην αναγνώριση του προτύπου και της κατανομής των δεδομένων SAR στη περιοχή μελέτης (ολόκληρος ο ελλαδικός χώρος), και αφετέρου στον εντοπισμό των περιοχών έντονης δραστηριότητας, και στην ομαδοποίηση των δεδομένων. Η τεχνική χωρικής παρεμβολής (kernel density estimator) θα εφαρμοστεί στη συνέχεια, προκειμένου να εκτιμηθεί η πυκνότητα των σημείων-θέσεων των συμβάντων Ε-Δ. Τελικός σκοπός αποτελεί η πρόληψη και ταχεία αντιμετώπιση του προβλήματος από τις αρμόδιες αρχές (ΕΚΣΕΔ, ΓΓΠΠ), αξιολογώντας αρχικά την υφιστάμενη χωροθέτηση και προτείνοντας μια νέα βέλτιστη κατανομή των βάσεων-αεροδρομίων των ιπτάμενων μέσων Ε-Δ. Οι μέθοδοι χωροθέτησης-κατανομής (Location-Allocation models) και συγκεκριμένα το μοντέλο Μέγιστης Κάλυψης (Maximal-Covering) εφαρμόζεται στο δεύτερο κυρίως μέρος της εργασίας, προκειμένου να διερευνηθούν εναλλακτικά σενάρια βέλτιστης χωροθέτησης. Η υιοθέτηση της μεθοδολογίας που θα εφαρμοστεί στη συνέχεια στην εργασία αυτή, συνιστά ένα στρατηγικό επιχειρησιακό πλεονέκτημα για την ορθολογική λήψη αποφάσεων, τη βέλτιστη διάθεση πόρων και μέσων και τη μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων των ενεργειών των αρμόδιων φορέων έρευνας και διάσωσης. Στο τέλος της εργασίας, παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της προσέγγισης που ακολουθήθηκε και αναφέρονται τα συμπεράσματα, μαζί με τις προτάσεις βελτίωσης και περαιτέρω έρευνας.