Υδρογεωλογικό καθεστώς στη λεκάνη του Μαραθώνα με έμφαση στην πεδινή ζώνη. - Παπαζώτος, Παναγιώτης (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Πολιτικών Μηχανικών, 2015)
H διατήρηση και προστασία των παράκτιων υδροφoρεων, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου, γιατί είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία των παράκτιων περιοχών. Το φαινόμενο της θαλάσσιας διείσδυσης αποτελεί μια ειδική περίπτωση αλμύρισης, και αφορά τους παράκτιους υδροφόρους. Σχεδόν το σύνολο των περιπτώσεων θαλάσσιας διείσδυσης που έχουν καταγραφεί, οφείλονται σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες και ειδικότερα στην εντατική υπεράντληση των παράκτιων υδροφόρων. Η απόληψη του υπόγειου νερού σε μεγάλες ποσότητες επιφέρει ποσοτική υποβάθμιση στο υδάτινο δυναμικό του παράκτιου υδροφόρου, και εφόσον λάβει χώρα διείσδυση αλμυρού νερού, η υποβάθμιση λαμβάνει επίσης ποιοτικό χαρακτήρα. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία εξετάζει το φαινόμενο της θαλάσσιας διείσδυσης, στην παράκτια πεδινή περιοχή του Μαραθώνα. Η περιοχή μελέτης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον διότι αποτελεί παράδειγμα έντονων ανθρωπογενών επεμβάσεων, βρίσκεται στην βορειοανατολική Αττική και οριοθετείται στα βόρεια από τους ορεινούς όγκους Κοτρώνι, Στρατή και Τεροκορυφή, στα δυτικά από τον ορεινό όγκο της Πεντέλης, στα ανατολικά από τον ορεινό όγκο της Δρακονέρας και του Μύτικα, και στα νοτιοανατολικά από τη χερσόνησο της Κυνοσούρας. Αρχικά, προσεγγίζονται -στα πλαίσια της βιβλιογραφίας- ο συσχετισμός υπόγειων νερών και υδρολογικού κύκλου, η υδρογεωλογία και υδραυλική των παράκτιων περιοχών, το φαινόμενο της θαλάσσιας διείσδυσης με χαρακτηριστικά παραδείγματα από περιοχές της Ελλάδας και της Μεσογείου και τρόποι αντιμετώπισης του φαινομένου. Στη συνέχεια γίνεται εκτενής ανάλυση στη γεωλογία της περιοχής, καθώς είναι πολύ σημαντική για τον προσδιορισμό των επικρατούμενων υδρογεωλογικών συνθηκών. Λιθολογικά, η περιοχή αποτελείται από μάρμαρα, σχιστόλιθους, τεταρτογενείς και νεογενείς αποθέσεις. Τα μάρμαρα καλύπτουν σχεδόν όλη την λοφώδη και ορεινή περιοχή και οι τεταρτογενείς αποθέσεις καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του αναπτύγματος της πεδιάδας του Μαραθώνα. Οι υδροφορείς που συναντώνται στην περιοχή έρευνας είναι οι καρστικοί και ο προσχωματικός. Κατά τον μήνα Οκτώβριο του έτους 2014, έγιναν οι εργασίες υπαίθρου για την συλλογή δεδομένων με σκοπό την ανάλυση και επεξεργασία τους στα πλαίσια της παρούσας διατριβής. Συλλέχθηκαν 25 δείγματα υπόγειων νερών, από γεωτρήσεις και πηγάδια της πεδινής περιοχής Μαραθώνα. Σημαντική ήταν η καταγραφή συντεταγμένων με τη χρήση φορητού GPS χειρός και οι επί-τόπου μετρήσεις βασικών φυσικοχημικών παραμέτρων όπως η ειδική αγωγιμότητα (E.C), το pH και θερμοκρασία Τ. Επιπροσθέτως, με τη χρήση σταθμημέτρου, μετρήθηκε η στάθμη των υπόγειων νερών με σκοπό τον προσδιορισμό της πιεζομετρίας κατά την ίδια περίοδο. Από την ανάλυση και ερμηνεία των ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών των υπόγειων υδάτων του Μαραθώνα γίνεται σαφές πως η περιοχή βρίσκεται υπό καθεστώς θαλάσσιας διείσδυσης. Αυτό επιβεβαιώνεται από την ανάλυση και τους χάρτες χωρικής κατανομής - πού προέκυψαν μέσω του λογισμικού surfer 11 - των ιόντων που μελετήθηκαν, τους υπολογισθέντες ιοντικούς λόγους και τα υδροχημικά διαγράμματα Durov, Piper, Ludwig - Langellier. Επίσης προσδιορίστηκε και μια ομάδα δειγμάτων που ερμηνεύεται ως πλευρική τροφοδοσία υπόγειου ύδατός από τους καρστικούς υδροφόρους προς τον προσχωματικό με τα δείγματα του νερού να είναι εμφανώς λιγότερο επηρεασμένα από τη υφαλμύρινση. Η μεταπτυχιακή εργασία ολοκληρώνεται με την παράθεση των συμπερασμάτων που προέκυψαν στα πλαίσια αυτής, καθώς και με την βιβλιογραφία που ακολουθήθηκε για την ολοκλήρωσή της.