Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Παρακολούθησης στο Ανενεργό Μεταλλείο Μικτών Θειούχων Κίρκης - Τριανταφύλλου, Αγγελική (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2015)
Το νερό είναι ένας ανανεώσιμος αλλά περιορισμένος φυσικός πόρος. Για το λόγο αυτό η αειφορική διαχείριση των υδατικών οικοσυστημάτων απαιτεί ενιαία αντιμετώπιση όλων των δραστηριοτήτων που αφορούν στην ανάπτυξη και την προστασία τους. Η Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ‘για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων’ αποτελεί τη βάση για την προστασία και την ολοκληρωμένη διαχείριση των υδατικών πόρων στη γεωγραφική κλίμακα των Λεκανών Απορροής Ποταμών. Παρόλο που ορισμένα φυσικά φαινόμενα οδηγούν στην επιδείνωση της ποιότητας του νερού σε επίπεδα χαμηλότερα από αυτά που ενδείκνυνται για συγκεκριμένες χρήσεις του, η υποβάθμιση της ποιότητας του νερού οφείλεται κατά κανόνα σε ανθρώπινες δραστηριότητες. Η εξορυκτική δραστηριότητα προκαλεί ορισμένες φορές αρνητικές επιπτώσεις στο υδάτινο περιβάλλον, καθώς τα βιομηχανικά απόβλητα αυτής μπορεί να περιέχουν μέταλλα, όπως ο ψευδάργυρος (Zn), ο μόλυβδος (Pb), το χρώμιο (Cr), ο υδράργυρος (Hg) και το κάδμιο (Cd), τα οποία είναι ιδιαίτερα τοξικά. Μία περίπτωση υποβάθμισης της ποιότητας των επιφανειακών και υπόγειων νερών εντοπίζεται στην περιοχή του ανενεργού μεταλλείου μικτών θειούχων Κίρκης, του Δήμου Αλεξανδρούπολης, όπου η μεταλλευτική δραστηριότητα έλαβε τέλος το έτος 1997. Έκτοτε, η περιοχή του μεταλλείου Άγιος Φίλιππος και η περιοχή του εργοστασίου εμπλουτισμού του μεταλλεύματος (5 km νότια του μεταλλείου) εγκαταλείφθηκαν χωρίς να ληφθούν μέτρα αποκατάστασης των ρυπασμένων νερών της περιοχής. Οι κύριες πηγές ρύπανσης (ανοιχτή εκσκαφή, αποθέματα μεταλλευτικών θειούχων συμπυκνωμάτων Pb/Zn, σωροί μεταλλευτικών στείρων, αλλά και τέλματα εμπλουτισμού) των υδάτινων σωμάτων της υπό εξέταση περιοχής εκτίθενται στις ατμοσφαιρικές συνθήκες και οδηγούν στο φαινόμενο της όξινης απορροής των μεταλλείων (ΟΑΜ), το οποίο και αποτελεί το σημαντικότερο περιβαλλοντικό πρόβλημα της περιοχής. Η ΟΑΜ προσδίδει στα επιφανειακά και υπόγεια νερά της περιοχής χαμηλές τιμές pH, καθώς και αυξημένες συγκεντρώσεις θειικών ιόντων (SO42-) και διαλυμένων μετάλλων ψευδαργύρου (Ζη), μαγγανίου (Μη), χαλκού (Cu), νικελίου (Ni) και καδμίου (Cd). Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εκτίμηση της υφιστάμενης κατάστασης και η αξιολόγηση, μέσω της σύγκρισής τους με διεθνή περιβαλλοντικά πρότυπα, των ποιοτικών χαρακτηριστικών των επιφανειακών και υπόγειων νερών της περιοχής του μεταλλείου Άγιος Φίλιππος, με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα. Για το σκοπό αυτό παρουσιάζονται και αναλύονται οι βασικές αρχές σχεδιασμού και εφαρμογής του προγράμματος περιβαλλοντικής παρακολούθησης των επιφανειακών και υπόγειων νερών της περιοχής του μεταλλείου, το οποίο υλοποιήθηκε από το ΙΓΜΕ κατά το χρονικό διάστημα 2005 - 2007. Στo πλαίσιο του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες και αναλύσεις των φυσικοχημικών παραμέτρων των επιφανειακών και υπόγειων νερών. Μετά την επεξεργασία των διαθέσιμων δεδομένων και την εξαγωγή συμπερασμάτων, κρίνεται αναγκαία η εφαρμογή τεχνολογιών απορρύπανσης και για το λόγο αυτό προτείνονται τρόποι αποκατάστασης και διαχείρισης των ρυπασμένων νερών της περιοχής.