Διερεύνηση των εργαλείων προσιτής κατοικίας σε ΗΠΑ και Αυστραλία, πρόταση για την Ελλάδα - Κωνσταντέλιας, Αντώνης (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών, 2015)
Η παρούσα διπλωματική εργασία ανήκει στο πλαίσιο μια σειράς διπλωματικών εργασιών που γίνονται στον τομέα Αξιών Ακινήτων και Διαχείριση γης, της Σχολής Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, για την κοινωνική κατοικία στον κόσμο, με επιβλέπουσα την κ. Πότσιου Χρυσή. Σε αυτήν την εργασία αναλύονται οι πολιτικές κοινωνικής κατοικίας που εφαρμόζονται σε Αμερική και Αυστραλία, που αποτελούν κράτη με μεγάλη εμπειρία στις εφαρμογές κοινωνικών πολιτικών για τα χαμηλά και τα μεσαία εισοδήματα. Οι πολιτικές που εφαρμόζονται στην Ευρώπη για το θέμα της κοινωνικής κατοικίας, είναι αντικείμενο της διπλωματικής εργασίας με τίτλο «Πολιτικές Γης για την Κοινωνική Κατοικία στην Ευρώπη», της φοιτήτριας Μπαλτά Χρυσή, της Σχολής Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών του ΕΜΠ. Οι πολιτικές κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα και το έργο του κύριου φορέα άσκησής τους στην χώρα, του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας ( Ο.Ε.Κ.) καθώς και μία εφαρμογή εκτίμησης και αποτίμησης του έργου του οργανισμού είναι αντικείμενο της διπλωματικής εργασίας με τίτλο «Πολιτική γης για την κοινωνική κατοικία στην Ελλάδα», της φοιτήτριας Σιάννα Κανέλλα, της Σχολής Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών του ΕΜΠ. Και οι δύο παραπάνω διπλωματικές είχαν επιβλέπουσα καθηγήτρια την Κ. Πότσιου Χρυσή. Η παρούσα εργασία αφορά στις πολιτικές κοινωνικής κατοικίας που εφαρμόζονται στην Αμερική και την Αυστραλία. Αναλύεται το πρόβλημα που παρουσιάστηκε με την έλλειψη κοινωνικών πολιτικών ιστορικά σε αυτά τα δύο κράτη και τα μέτρα που χρησιμοποιήθηκαν για την μείωσή του. Με γνώμονα τις λύσεις που χρησιμοποιήθηκαν, πραγματοποιείται μία πρόταση για την αντιμετώπιση του ίδιου προβλήματος και στην Ελλάδα. Για την πραγματοποίηση των στόχων της εργασίας, η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε περιλάμβανε: 1. Βιβλιογραφική μελέτη και έρευνα στο διαδίκτυο για την εξεύρεση στοιχείων. 2. Εκτίμηση και ανάλυση των στοιχείων αυτών με βάση την χρησιμότητά τους για τον σκοπό της διπλωματικής εργασίας. 3. Εξεύρεση των σημείων κλειδιών των πολιτικών για περαιτέρω ανάλυση και προσαρμογή τους στην Ελληνική πραγματικότητα. 4. Ανάλυση των πολιτικών που εφαρμόζονταν στην Ελλάδα και αντιδιαστολή τους σε σχέση με τις πολιτικές που εφαρμόζονται στην Αμερική και την Αυστραλία. 5. Επιλογή σεναρίου κοινωνικής πολιτικής για ανάλυση και αντιπρόταση στις πολιτικές που ακολουθούνταν από τον Ο.Ε.Κ 6. Έρευνα στην πολεοδομία Ταύρου για συγκέντρωση στοιχείων σχετικών με την εφαρμογή. 7. Υλοποίηση σεναρίου με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα. 8. Εξαγωγή συμπερασμάτων και προτάσεις. 8 Συγκεκριμένα στο πρώτο κεφάλαιο αναλύεται η κατάσταση της αγοράς στην Αμερική τα τελευταία χρόνια και πως η άνθιση αυτού του τομέα οδήγησε τελικά στην ανάγκη επαναφοράς πολιτικών κοινωνικής κατοικίας από τα μεσαία στρώματα του πληθυσμού και κάτω. Αναδεικνύεται η σοβαρότητα του προβλήματος έλλειψης πολιτικών ιστορικά στην χώρα. Εξετάζεται ο ρόλος της κυβέρνησης από την εμφάνιση του προβλήματος και τι ρόλο έπαιξε στην διόγκωσή του. Ερευνώνται οι πολιτικές που εφαρμόστηκαν και τι ρόλο έπαιξαν οι πολιτείες και οι τοπικοί φορείς σε αυτές. Αναλύεται η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και ο καθοριστικός του ρόλος καθώς και οι οικονομικές φόρμουλες έκδοσης ομολόγων που χρησιμοποιούνταν από την κυβέρνηση για να δώσουν κίνητρο στον ιδιωτικό τομέα. Τέλος αναφέρεται ένα παράδειγμα εφαρμογής πολιτικής inclusionary zoning και πόσο ωφέλησε στην παραγωγή προσιτών κατοικιών στα μεσαία και χαμηλά εισοδήματα. Στο δεύτερο κεφάλαιο που αφορά στην Αυστραλία, γίνεται λόγος για την θέση της χώρας σε σχέση με την προσιτότητα των κατοικιών της. Συγκαταλέγεται στις χώρες με τις ακριβότερες αγορές σπιτιών παγκοσμίως. Αναλύεται η φύση του προβλήματος και πως προέκυψε. Αναδεικνύονται τα άμεσα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση, γενικού χαρακτήρα, από την στιγμή που αναδείχτηκε το πρόβλημα. Εξετάζεται ο ρόλος των πολιτειών ξεχωριστά στην ενσωμάτωση των οδηγιών της κυβέρνησης και την επιλογή πολιτικών που έγιναν σε τοπικό επίπεδο, καθώς και τα κίνητρα που δόθηκαν στον ιδιωτικό τομέα για την ανάπτυξη προσιτών κατοικιών, με παραδείγματα εφαρμογών. Στο τρίτο κεφάλαιο αναλύεται η κοινωνική κατοικία στην Ελλάδα. Εξετάζεται η μορφή που είχαν οι πολιτικές, μέσω του κύριου εκφραστή τους, του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας. Αναφέρονται οι πολιτικές που ακολούθησε ο οργανισμός και τα προγράμματα που εφάρμοσε. Γίνεται αναφορά σε ένα από τα τελευταία έργα του οργανισμού, στην περιοχή του Ταύρου, το «Ταύρος Ι» και αναλύεται το κόστος και η λογική του έργου. Χρησιμοποιούνται τα δεδομένα του παραπάνω έργου για να προκύψει μία αντιπρόταση υλοποιήσιμη στην τωρινή κατάσταση της χώρας, που θα μπορούσε να αποτελεί κομμάτι της πολιτικής κοινωνικής κατοικίας, η οποία πλέον είναι ανύπαρκτη. Αναλύονται τα δεδομένα που προέκυψαν από επιτόπια έρευνα στην πολεοδομία του Ταύρου για την εφαρμογή και προτείνεται ένα σενάριο εφαρμογής της πολιτικής. Τέλος, γίνεται και η ακριβής προσαρμογή του σε υπαρκτά κτήρια που χτίστηκαν στην περιοχή από το 2000 και μετά για να αναδειχτεί η βιωσιμότητά του. Στο τελευταίο κεφάλαιο, αναφέρονται 10 βήματα για την ανάπτυξη προσιτών κατοικιών, μέσα από την γενικότερη εμπειρία που προέκυψε από την έρευνα που πραγματοποιήθηκε. Τα βήματα αυτά αφορούν και στις εκάστοτε κυβερνήσεις και στην αναγκαία ενσωμάτωση του ιδιωτικού τομέα για την εφαρμογή πολιτικών προσιτής κατοικίας.