Στατιστική ανάλυση εγγύτερων γειτόνων και εφαρμογές - Κατσιλέρος, Αναστάσιος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, 2014)
Για την ορθότερη αξιολόγηση των πειραματικών επεμβάσεων - γονοτύπων απαιτείται η σωστή εκτίμηση του πειραματικού σφάλματος. Στα πειράματα αγρού υπεισέρχονται αρκετές πηγές σφαλμάτων, οι οποίες δεν υπόκεινται στον έλεγχο του πειραματιστή και η ελαχιστοποίηση και απομάκρυνση τους, με την αξιοποίηση των κατάλληλων πειραματικών σχεδίων, καθίσταται ιδιαίτερα αναγκαία τόσο κατά την επιλογή γονοτύπων σε πρώιμα στάδια ενός βελτιωτικού προγράμματος, όσον και κατά την συγκριτική αξιολόγηση εμπορικών ποικιλιών. Όταν τα σχέδια αυτά αδυνατούν να απομακρύνουν την παραλλακτικότητα που οφείλεται στην έντονη και απρόβλεπτη ετερογένεια του εδάφους, τότε είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν χωροταξικοί ή εγγύτερων γειτόνων μέθοδοι. Οι μέθοδοι αυτοί χρησιμοποιούν πληροφορίες από τα γειτονικά πειραματικά τεμάχια για να μειωθεί ή να απομακρυνθεί η ανεπιθύμητη επίδραση της ετερογένειας και ως εκ τούτου να βελτιωθεί η εκτίμηση των πειραματικών επεμβάσεων. Για την αξιολόγηση των μεθόδων εγγύτερων γειτόνων χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα της τελικής απόδοσης από μία σειρά πειραμάτων ποικιλιών σίτου που πραγματοποιήθηκαν κατά τη χρονική περίοδο 2001 – 2014. Εφαρμόστηκαν η κλασική μέθοδος Παπαδάκη, η επαναλαμβανόμενη Παπαδάκη, η μέθοδος κινούμενου μέσου, η μέθοδος αυτόπαλινδρόμησης και η μέθοδος πρώτων διαφορών και τα αποτελέσματα των αναλύσεων των μεθόδων αυτών συγκρίθηκαν με το σχέδιο των τυχαιοποιημένων πλήρων ομάδων. Επιπλέον αξιολογήθηκαν και πιο σύνθετα πειραματικά σχέδια όπως των μη πλήρων ομάδων, το άλφα και το αυξημένο σχέδιο. Από τις αναλύσεις των δεδομένων των πειραμάτων, φαίνεται ότι η χρήση της κλασσικής μεθόδου του Παπαδάκη, βελτιώνει σημαντικά την πειραματική ακρίβεια των πειραμάτων σε σχέση με το εντελώς τυχαιοποιημένο σχέδιο αλλά είναι οριακά κατώτερη του σχεδίου των τυχαιοποιημένων πλήρων ομάδων. Όταν στο κλασικό μοντέλο προστεθεί η επίδραση των ομάδων βελτιώνετε ακόμα περισσότερο η πειραματική ακρίβεια ξεπερνώντας αυτή του σχεδίου των τυχαιοποιημένων πλήρων ομάδων. Η χρήση περισσότερων συμμεταβλητών ή χρήση του μέσου όρου περισσότερων γειτονικών υπολοίπων εμφανίζει να έχει σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με το κλασικό μοντέλο και παρόμοια ή ελαφρώς καλύτερα σε σχέση με το πλήρων ομάδων. Η επαναλαμβανόμενη μέθοδος Παπαδάκη σε ένα από τα τρία πειράματα παρουσίασε καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με των πλήρων ομάδων και τα υπόλοιπα σχέδια Παπαδάκη. Οι μέθοδος Παπαδάκη και οι τροποποιήσεις της παρουσίασαν παρόμοια ή καλύτερα αποτελέσματα σε σχέση με τις υπόλοιπες μεθόδους εγγύτερων γειτόνων με εξαίρεση τη μέθοδο πρώτων διαφορών όπου σε ένα από τα τρία πειράματα, υπερίσχυσε σημαντικά έναντι των υπολοίπων μεθόδων εγγύτερων γειτόνων. Τα αποτελέσματα των συγκεκριμένων πειραμάτων έδειξαν ότι καμία μέθοδος εγγύτερων γειτόνων δεν ήταν καλύτερη από τα σχέδια μη πληρών ομάδων, άλφα και αυξημένο που χρησιμοποιήθηκαν, με το άλφα σχέδιο να εμφανίζει σαφώς καλύτερη πειραματική ακρίβεια.