Αιτήματα για το δικαίωμα στην κατοικία στις πόλεις της Νότιας Ευρώπης: ο λόγος και ο ρόλος των κοινωνικών κινημάτων - Σιατίτσα, Δήμητρα (Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, 2015)
Η παρούσα διατριβή μελετά το στεγαστικό ζήτημα σε τρεις χώρες του Νότου της Ευρωπαϊκής Ένωσης την περίοδο 2000-2010 όπως αυτό αναδεικνύεται μέσα από τον λόγο και τη δράση διεκδικητικών κοινωνικών κινημάτων για την κατοικία στις μητροπόλεις των χωρών αυτών. Ο δημόσιος λόγος των κινημάτων, τα αιτήματα, η εξέλιξη των κινητοποιήσεων και οι μορφές δράσης εξετάζονται σε αντιπαράθεση και αλληλεπίδραση με τις δημόσιες πολιτικές κατοικίας στην κάθε χώρα. Ο σχεδιασμός της έρευνας βασίζεται κυρίως σε δυο πεδία: τις μελέτες κοινωνικών κινημάτων και κινημάτων πόλης και τις μελέτες του τομέα της κατοικίας από τις οποίες αντλούνται ερμηνευτικά εργαλεία και έννοιες με μια συνθετική προσέγγιση. Το δικαίωμα στην κατοικία διερευνάται ως μέρος της παρέμβασης του κράτους στις μελέτες κατοικίας και ως διαφιλονικούμενο πεδίο μεταξύ θεσμών και κοινωνικών κινημάτων κατοικίας. Η διατριβή εμβαθύνει σε τρεις μελέτες περίπτωσης και διαμορφώνει ένα κοινό πλαίσιο προσέγγισής τους με κοινή μεθοδολογία, αναλυτικές κατηγορίες και κοινά ερωτήματα. Συγκεκριμένα μελετώνται: το κίνημα για την κατοικία στην Ρώμη μετά το 2000, το κίνημα για αξιοπρεπή κατοικία στην Βαρκελώνη και τη Μαδρίτη την περίοδο 2005-2009 και η εξέλιξή του στο κίνημα ενάντια στις εξώσεις και τις υποθήκες μετά το 2009, και η ιστορική εξέλιξη των συγκρούσεων και του δημόσιου λόγου για την κατοικία στην Ελλάδα, με δεδομένη την απουσία ανάπτυξης κινημάτων σε αυτό το πεδίο την περίοδο μελέτης. Και στις τρεις περιπτώσεις δίνεται έμφαση στη γενεαλογία των δημόσιων πολιτικών και των κινημάτων, στην ιστορική συνέχεια και εξάρτηση των κινηματικών μορφών και των αιτημάτων, και στην μεταλλαγή τους την πρόσφατη περίοδο – διαφοροποιημένης και άνισης – νεοφιλελευθεροποίησης της οικονομίας και του κράτους. Η μελέτη του λόγου των κινημάτων βασίζεται στη μέθοδο ανάλυσης των νοηματικών πλαισίων, εξετάζοντας για την κάθε περίπτωση τη συγκρότηση του κινηματικού υποκειμένου, το διαγνωστικό και προγνωστικό πλαίσιο και τη νοηματοδότηση του δικαιώματος στην κατοικία. Τέλος γίνεται αποτίμηση των αποτελεσμάτων και της επίδρασης των υπό μελέτη κοινωνικών κινημάτων. Η συγκριτική παράθεση των τριών μελετών περίπτωσης εδραιώνουν ένα κοινό πεδίο κατανόησης του ζητήματος της κατοικίας στην κάθε χώρα μεμονωμένα και στη Νότια Ευρώπη συνολικότερα, και φωτίζει ερωτήματα που σχετίζονται με τις διαφορές και τις ομοιότητες, καθώς και ζητήματα που έχουν σημασία να συζητηθούν από κοινού.