Επιχειρηματικότητα Εντασης Γνώσης: Σύγκριση μεταξύ Υψηλής και Μέσης Βιομηχανίας και Υπηρεσιών Υψηλής Τεχνολογίας - Παπαδημητρίου, Ελευθέριος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Χημικών Μηχανικών. Τομέας Ανάλυσης, Σχεδιασμού & Ανάπτυξης Διεργασιών και Συστημάτων., 2014)
Η εργασία αυτή στοχεύει στη μελέτη των νέων επιχειρήσεων οι οποίες δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά και στον προσδιορισμό του βαθμού κατά τον οποίο οι επιχειρήσεις αυτές βασίζονται στη γνώση/δικτύωση και την καινοτομία. Πιο συγκεκριμένα, επιχειρείται η σύγκριση μεταξύ του κλάδου της βιομηχανίας υψηλής και μέσης τεχνολογίας και του κλάδου της παροχής υπηρεσιών υψηλής τεχνολογίας και στην συνέχεια επιχειρείται μια πρώτη προσέγγιση για την δημιουργία τυπολογίας των επιχειρήσεων, με βάση την γνώση-δικτύωση και την καινοτομία, και η ανάλυση της ως προς τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων, όπως η πρόσληψη προσωπικού υψηλών προσόντων, η προσέλκυση χρηματοδότησης, οι ικανότητες διοίκησης έργων κτλ. Στο σύγχρονο περιβάλλον της οικονομίας της γνώσης, το οποίο χαρακτηρίζεται από τον διεθνή ανταγωνισμό, τις ριζικές τεχνολογικές αλλαγές, και την ταχύτερη ροή της πληροφορίας, η πιο πρόσφατη πληροφορία και η επιχειρηματική γνώση αποτελούν τα κλειδιά της εταιρικής επιτυχίας και του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος. Η ικανότητα κάθε επιχείρησης να αντλεί τη γνώση, τόσο από τα στελέχη της και τα πληροφοριακά της συστήματα όσο και από τα δίκτυα στα οποία εντάσσεται και μέσω των μεθόδων και των διαδικασιών της, να την μεταδίδει και να την μετατρέπει σε καινοτομία, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον και την επιτυχία της. Οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν ότι κάτω από τις σύγχρονες συνθήκες αγοράς και ανταγωνισμού, η στήριξη των πωλήσεων αποκλειστικά σε υπάρχοντα προϊόντα και η χρησιμοποίηση των ίδιων μεθόδων και διαδικασιών οδηγούν στην συρρίκνωση τους και την μείωση της ανταγωνιστικότητάς τους. Με τον όρο επιχειρηματική γνώση/δικτύωση εννοούμε τις ικανότητες και τις εμπειρίες των στελεχών μιας επιχείρησης/οργανισμού, τις δυνατότητες καινοτομίας και δημιουργικότητας, τις βέλτιστες επιχειρηματικές πρακτικές, τις πατέντες, τη γνώση που η επιχείρηση έχει συσσωρεύσει για την αγορά και τους πελάτες της καθώς και τη γνώση για τους ανταγωνιστές της (Nonaka και Takeuchi, 1995). Οι επιχειρήσεις πρέπει να διαχειρίζονται την γνώση, να δημιουργούν, να αποκτούν και να μεταδίδουν γνώσεις και να τροποποιούν την συμπεριφορά τους, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζουν νέες γνώσεις και απόψεις, με τελικό στόχο τη ριζική βελτίωση της επιχειρηματικής ανταγωνιστικότητας και την ανάπτυξη της καινοτομίας. Επιχειρηματική καινοτομία είναι η αναζήτηση και η εκμετάλλευση νέων ευκαιριών προς ικανοποίηση ανθρώπινων αναγκών και επιθυμιών και αποσκοπεί στην δημιουργία νέων προϊόντων και τρόπων παραγωγής ή σε βελτιώσεις όσων υπάρχουν. Το σύστημα καινοτομίας το οποίο αναπτύσσει μία επιχείρηση αποτελεί βασικό παράγοντα για την ανάπτυξή της και εξαρτάται από την γνώση που κατέχει, από τις σχέσεις που αναπτύσσει με το εξωτερικό της περιβάλλον όπως πανεπιστήμια, πελάτες, προμηθευτές, τους θεσμούς και τις οικονομικές ευκαιρίες. Για τον προσδιορισμό της στρατηγικής που ακολουθούν οι επιχειρήσεις για την άντληση πληροφοριών με σκοπό την διερεύνηση νέων επιχειρηματικών ευκαιριών, τον βαθμό που τα δίκτυα επηρεάζουν τις λειτουργίες τους, καθώς και τις καινοτομικές τους επιδόσεις, διακινήθηκε ένα δομημένο ερωτηματολόγιο σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα νέων επιχειρήσεων υψηλής τεχνολογίας και συμπληρώθηκε αποκλειστικά από τους ιδρυτές της επιχείρησης. Οι επιχειρήσεις ιδρύθηκαν το διάστημα μεταξύ 2000 και 2010 και ανήκουν σε διάφορους κλάδους υψηλής τεχνολογίας. Πιο συγκεκριμένα, οι επιλεγμένοι κλάδοι της έρευνας με βάση την ταξινόμηση κατά NACE Αναθ. 1.1 (της Ευρωπαϊκής Ένωσης) είναι οι εξής: 1) Κλάδοι Υψηλής Τεχνολογίας, 2) Κλάδοι Μέσης Υψηλής Τεχνολογίας και 3) Υπηρεσίες Υψηλής Τεχνολογίας και Έντασης Γνώσης. Το ερωτηματολόγιο καλύπτει τις ενότητες: α) γνώσεις, εμπειρία στον κλάδο, δεξιότητες του ιδρυτή/ της ιδρυτικής ομάδας της επιχείρησης, β) διαδικασία δημιουργίας της επιχείρησης και των πόρων που απαιτούνται (ανθρώπινοι, οικονομικοί και οργανωτικοί), γ) στρατηγικές επιλογές της επιχείρησης, δ) εξέλιξη και ανάπτυξή της μέσα στο χρόνο, ε) καινοτομικές και οικονομικές της επιδόσεις. Στη συνέχεια εκβαθύνθηκε η ανάλυση ώστε να εντοπιστούν οι διαφοροποιήσεις των υπό εξέταση κλάδων σε τομείς όπως η πρόσληψη προσωπικού υψηλών προσόντων/ δεξιοτήτων, η ενίσχυση στην απόκτηση δανείων και στην προσέλκυση χρηματοδότησης, η διαφήμιση και η προώθηση προϊόντων, η κατανόηση των αναγκών των πελατών, οι δεξιότητες πωλήσεων και μάρκετινγκ, οι ικανότητες οργάνωσης/ διοίκησης έργου. Κατόπιν, από την βάση δεδομένων που δημιουργήθηκε επιλέχθηκαν δύο μεταβλητές ανάλυσης, η γνώση – δικτύωση και η καινοτομία, και δημιουργήθηκε μία τυπολογία επιχειρήσεων η οποία κατατάσσει τις επιχειρήσεις σε τέσσερις κατηγορίες: επιχειρήσεις που δεν βασίζονται στην γνώση, επαγγελματικές επιχειρήσεις, ανερχόμενες επιχειρήσεις, «σούπερ σταρ» επιχειρήσεις. Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι ο τρόπος και ο βαθμός που προσαρμόζεται κάθε επιχείρηση απέναντι στις αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στο οικονομικό περιβάλλον εξαρτάται από το επίπεδο γνώσης που διαθέτει κάθε επιχείρηση μέσω των στελεχών της και από τους μηχανισμούς/διαδικασίες που έχει αναπτύξει ώστε να παράγει καινοτομία. Ο βέλτιστος συνδυασμός αυτών των δύο δημιουργεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για την επιχείρηση, γεγονός το οποίο είναι απαραίτητο για την συνέχιση της ανταγωνιστικής και κερδοφόρα λειτουργίας της.