Ιστορική αναδρομή και πολεοδομική εξέλιξη της πόλης της Πάτρας - Λιάγκας, Ιάσονας (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών. Τομέας Ανθρωπιστικών Κοινωνικών Επιστημών και Δικαίου, 2014)
Η εργασία που ακολουθεί αναφέρεται στην ιστορική και πολεοδομική εξέλιξη της Πάτρας και αρχίζει από την εποχή των μύθων, όπως τους διέσωσε ο Παυσανίας (2ος αιώνας μ.Χ.). Ακολουθεί η ιστορική παράθεση των ευρημάτων της Πρωτοελλαδικής εποχής (2.500 π.Χ.), η Μεσοελλαδική εποχή (1.900-1.580 π.Χ.), η Υστεροελλαδική ή Μυκηναϊκή (1.580-1.100 π.Χ.) και η Γεωμετρική (1.050-700 π.Χ.). Η Κλασική εποχή (5ος-4ος αιώνας π.Χ.), περιγράφει την πρώτη ανάπτυξη των οικισμών και την συγκρότηση της Πάτρας σε πόλη. Γίνεται ιστορική μνεία για πρώτη φορά από τον Θουκυδίδη το 429 π.Χ. Η Ελληνιστική εποχή μετά τον θάνατο του Αντίπατρου (319 π.Χ.) περιλαμβάνει την αναβίωση της Αχαϊκής Συμπολιτείας και αργότερα κατά τον 2ο και 1ο αιώνα π.Χ. γίνεται έντονη η χρήση του λιμανιού. Η Ρωμαϊκή εποχή αρχίζει από τον Οκταβιανό μετά τη νίκη του στο Άκτιο (31 π.Χ.). Τότε κατασκευάζεται το υδραγωγείο, υπόνομοι, λιμάνι, γέφυρα, το Ωδείο, Στάδιο- Θέατρο, μη ορθογώνιοι δρόμοι, καθιερώνεται η λατρεία των θεοτήτων. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η πόλη κατά την πρωτοβυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο από τον 4ο μέχρι τον 9ο αιώνα μ.Χ. όπου αναφέρεται η εξάπλωση του χριστιανισμού και του μοναχισμού, καταστροφές από επιδρομές Σλαύων αλλά και οικονομική άνθηση. Σημαντική αναφορά γίνεται στο Κάστρο της Πάτρας, μάρτυρας της μακραίωνης ιστορίας της, που αποτελεί το έμβλημα της πόλης με αναφορές στις οικοδομικές φάσεις κατασκευής του επί Φραγκοκρατίας, Βενετοκρατίας και Τουρκοκρατίας, τις επεκτάσεις, καταστροφές και επιδιορθώσεις του. Μετά την κατάληψη της Κων/λης από τους σταυροφόρους το 1204 οι πληροφορίες για την Πάτρα είναι εκτενείς και παρουσιάζονται στην παρούσα εργασία σύμφωνα με τις αναφορές , μέχρι το 1292 από το Χρονικό του Μωρέως του Γεωργίου Σφραντζή. Εδώ αναφέρεται η κατάκτηση της Πελοποννήσου, από τους Φράγκους Βονιφάτιο Μομφερατικό, Γοδεφρίδο Βιλεαρδουίνο, με φεουδαρχική οργάνωση της κοινωνίας και επιβολή Λατίνου αρχιεπισκόπου. Από το 1321 και μετά αναφέρεται η κατάκτηση της Πελοποννήσου από τη Βενετία με εναλλαγές στην εξουσία των Ανδεγαυών, Καταλανών και των Παλαιολόγων μέχρι το 1458 οπότε ο Μωάμεθ Β’ ο Πορθητής κατέκτησε την Πελοπόννησο και η Πάτρα πέρασε στους Τούρκους. Ακολούθησε η πρώτη εποχή Τουρκοκρατίας μέχρι το 1571, οπότε η Πάτρα καταλαμβάνεται ξανά από τους Βενετούς, μέχρι το 1715, που ηττήθηκε ο τουρκικός στόλος στη ναυμαχία της Ναυπάκτου. Η δεύτερη εποχή της Τουρκοκρατίας κράτησε μέχρι τις 23 Μαρτίου 1821 οπότε και άρχισε η Επανάσταση, όπου αναφέρονται τα κύρια πρόσωπα που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην απελευθέρωση. Σημαντική ανάλυση γίνεται στο σπουδαίο έργο του Ιωάννη Καποδίστρια για την οικοδόμηση, ανασυγκρότηση και οργάνωση της Πάτρας και όλης της τότε ελεύθερης Ελλάδας. Γίνεται σημαντική αναφορά για το εμπόριο της σταφίδας που συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη της πόλης κατά τον 19 αιώνα. Απεικονίζονται σπουδαία αρχοντικά νεοκλασικού ρυθμού, έργα του Τσίλλερ, αναλύεται η δημιουργία βιομηχανίας, βιοτεχνίας, οινοποιίας, ζυθοποιίας κατά την εποχή της ακμής, αλλά και η μετανάστευση και αποβιομηχάνιση της πόλης την εποχή της παρακμής της. Παρουσιάζεται το Πολεοδομικό Σχέδιο του Σταμάτη Βούλγαρη του 1929, αλλά και οι συνεχείς επεκτάσεις του Σχεδίου Πόλης από το 1858 μέχρι το 1989. Επίσης γίνεται αναλυτική παρουσίαση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου της Πάτρας σύμφωνα με το ΦΕΚ 358/ΑΑΠ/30-12-2011 μέχρι το έτος 2021, όπου αναφέρεται ο σκοπός του Γ.Π.Σ, οι στρατηγικοί στόχοι ανάπτυξης και οργάνωσης της πόλης, του περιαστικού και εξωαστικού χώρου, οι Περιοχές Ειδικής Προστασίας (ΠΕΠ), οι Περιοχές Ελέγχου και Περιορισμού της Δόμησης (ΠΕΠΔ), οι Ζώνες Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (ΖΕΑ), τα Δίκτυα Υποδομών, η Πολεοδομική αναδιάρθρωση στις 14 συνοικίες και 55 γειτονιές, χρήσεις γης, συντελεστές δόμησης. Στην εργασία παρουσιάζονται σημαντικές εκκλησίες, όπως του Αγ. Ανδρέα, της Παναγίας Παντάνασσας, το Πανεπιστήμιο, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το ΑΤΕΙ Πατρών, η Ζεύξη Ρίου Αντιρρίου αναλυτικά, ο Φάρος, η Πνευματική Καλλιτεχνική Πάτρα, το Χαμάμ, η Δημοτική Βιβλιοθήκη, το Δασύλλιο, οι σημαντικότερες πλατείες, αναφορά στο Καρναβάλι, στο Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης, το Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας, τα σημαντικότερα Νοσοκομεία, παρουσίαση του Λιμένα Πάτρας, της Μικρής και Μεγάλης Περιμετρικής, του Βιολογικού Καθαρισμού, του Υδροηλεκτρικού Σταθμού του Γλαύκου, του Παμπελοποννησιακού Σταδίου, του Κολυμβητηρίου Α.Πέπανος, των σημαντικότερων παραλιών, της Βέσο Μάρε ως χώρο διασκέδασης και τέλος εκτίθενται τα προβλήματα της πόλης και προτάσεις βελτίωσης της παρούσας κατάστασης.