Εκτίμηση Ετήσιου Εξωτερικού Κόστους Στην Υγεία Από Αέριες Εκπομπές Πλοίων Στο Λιμάνι Του Πειραιά Με Την Μεθοδολογία Impact Pathway Approach - Οικονόμου, Στέλιος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών. Τομέας Μελέτης Πλοίου και Θαλάσσιων Μεταφορών, 2014)
Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η εκτίμηση του εξωτερικού κόστους στην υγεία των ανθρώπων που προκύπτει από τις αέριες εκπομπές πλοίων. Η μέθοδος που προτιμήθηκε ήταν η Impact Pathway Assessment (IPA), η οποία έχει χρησιμοποιηθεί και από το ExternE, μια σειρά από ερευνητικά προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Έρευνας) για την εκτίμηση των εξωτερικών κοστών που προέρχονται και συσχετίζονται με την παραγωγή ενέργειας. Η IPA είναι μια αναλυτική μέθοδος “από κάτω προς τα πάνω”, η οποία ξεκινά από την μικροδομή του ρυπαντή και φτάνει μέχρι τους επηρεαζόμενους υποδοχείς. Αν και αρκετά πολύπλοκη η μέθοδος αυτή προσφέρει αυξημένη αξιοπιστία και ακρίβεια στα αποτελέσματα σε σχέση με τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες μεθόδους (top down). Η περίπτωση που εξετάστηκε είναι αυτή των ακτοπλοϊκών γραμμών και κρουαζιερόπλοιων τα οποία προσεγγίζουν το λιμάνι του Πειραιά για το έτος 2008-2009. Οι αέριες εκπομπές στο λιμάνι του Πειραιά έχουν μεγάλο ενδιαφέρον δεδομένου ότι το λιμάνι βρίσκεται εντός της μητροπολιτικής περιοχής των Αθηνών και έχει την πρώτη θέση στην κίνηση επιβατών στην Ευρώπη και την τρίτη στον κόσμο. Ήταν επομένως απαραίτητο να υπάρξει μια αναλυτική μελέτη για το εξωτερικό κόστος των ρύπων που προκαλούνται από τη ναυτιλία στο λιμάνι του Πειραιά. Η συγκεκριμένη διπλωματική καλύπτει αυτό το κενό και ταυτόχρονα δίνει το έναυσμα για περαιτέρω έρευνα στο μέλλον. Στην εργασία αυτή κύριο ρόλο είχε το πρόγραμμα RiskPoll το οποίο στην πραγματικότητα είναι μια σειρά προγραμμάτων σχεδιασμένη για την εκτίμηση -με χρήση της IPA- επιπτώσεων στην υγεία από τοξικά μέταλλα (As, Cd, Cr, Hg, Ni and Pb) και αέριες εκπομπές των ακόλουθων ρυπαντών: μονοξείδιο του άνθρακα (CO), αιωρούμενα σωματίδια (PM), οξείδια του αζώτου (NOx), διοξείδιο του θείου (SO2) και δευτερεύοντα είδη όπως νιτρικά και θειικά αερολύματα. Η εύρεση ωριαίων μετεωρολογικών δεδομένων ενός χρόνου καθώς και η δημιουργία αναλυτικών τοπικών δεδομένων πληθυσμού για την περίπτωση του Πειραιά έκαναν δυνατή την χρήση του πιο εξελιγμένου αλγορίθμου που μπορεί να προσφέρει το RiskPoll (QUERI) αυξάνοντας έτσι την ακρίβεια και αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι το εξωτερικό κόστος στην υγεία των ατόμων από όλους τους ρυπαντές, φτάνει τα 26 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2008-2009 με κυριότερο συνεισφέρων ρυπαντή τα αιωρούμενα σωματίδια. Είναι σημαντικό εδώ να αναφερθεί ότι το ετήσιο εξωτερικό κόστος στην υγεία από τα σωματίδια είναι μεγαλύτερο στην τοπική κλίμακα και πιο συγκεκριμένα στην περιοχή τη Αθήνας. Ωστόσο, το ετήσιο εξωτερικό κόστος στην υγεία ανά άτομο που μένει στην Αθήνα από τα σωματίδια είναι πολύ μικρότερο συγκρινόμενο με το αντίστοιχο εξωτερικό κόστος που προκαλούν οι τομείς της βιομηχανίας και των οδικών μεταφορών. Επιπλέον, γίνεται η εκτίμηση του εξωτερικού κόστους στην υγεία που προκαλείται από τους αέριους ρύπους ενός πλοίου της ακτοπλοϊκής γραμμής όταν αυτό βρίσκεται στον Πειραιά για το έτος 2013-2014, το οποίο βρέθηκε ίσο με 850 χιλιάδες ευρώ. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκαν οι ώρες παραμονής στο λιμάνι (παραμονής και εισόδου/εξόδου), η λειτουργία των μηχανών κατά την παραμονή και είσοδο/έξοδο από το λιμάνι και τα χαρακτηριστικά του πλοίου. Τέλος, για την καλύτερη κατανόηση των αποτελεσμάτων γίνονται δυο συγκρίσεις: μια του ετήσιου εξωτερικού κόστους ανά κάτοικο στην Αθήνα προκαλούμενο από τα σωματίδια (διαμέτρου 10μm) που εκπέμπουν τα πλοία ακτοπλοϊκών γραμμών και τα κρουαζιερόπλοια που προσεγγίζουν τον Πειραιά με το ετήσιο εξωτερικό κόστος ανά κάτοικο στην Αθήνα προκαλούμενο από τα σωματίδια (διαμέτρου 10μm) που εκπέμπουν οι βιομηχανίες στην περιοχή της Αθήνας και μια του ετήσιου εξωτερικού κόστους ανά κάτοικο στην Αθήνα προκαλούμενο από τα σωματίδια (διαμέτρου 2.5μm) που εκπέμπουν τα πλοία ακτοπλοϊκών γραμμών και τα κρουαζιερόπλοια που προσεγγίζουν τον Πειραιά με το ετήσιο εξωτερικό κόστος ανά κάτοικο στην Αθήνα προκαλούμενο από τα σωματίδια (διαμέτρου 2.5μm) που εκπέμπουν οι οδικές μεταφορές αυτή τη φορά.