Παράγωγα, Διεθνής Χρηματοπιστωτική Κρίση και Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια: Η Περίπτωση της Ελλάδας - Παναγιώτου, Γεώργιος Σ. (Σχολή Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Φυσικών Επιστημών, 2014)
Στόχος της διδακτορικής διατριβής είναι αφενός η διερεύνηση του ρόλου που διαδραμάτισαν τα παράγωγα προϊόντα στην πρόσφατη διεθνή χρηματοπιστωτική κρίση (2007-2009) καθώς και η αξιολόγηση των αλλαγών που έγιναν στο κανονιστικό πλαίσιο προληπτικής εποπτείας των τραπεζών ως αντίδραση στη χρηματοπιστωτική κρίση, και αφετέρου η μελέτη των επιπτώσεων της διεθνούς κρίσης και της ελληνικής κρίσης χρέους στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Προκειμένου να υπηρετηθεί ο παραπάνω ερευνητικός στόχος, η διατριβή χωρίζεται σε δύο μέρη: Στο Θεωρητικό Μέρος και στο Εμπειρικό Μέρος. Στο Θεωρητικό Μέρος της διατριβής αρχικά προβαίνουμε σε ανάλυση του ιστορικού ρόλου των παραγώγων και του οικονομικού συστήματος και εν συνεχεία σε κριτική ανάλυση των διατάξεων του νέου κανονιστικού πλαισίου προληπτικής εποπτείας των τραπεζών, της Βασιλείας ΙΙΙ. Στο Εμπειρικό Μέρος της διατριβής αρχικά, σε επίπεδο κλάδου, εστιάζουμε την ανάλυση μας στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, ως της μεγαλύτερης συστημικής τράπεζας της χώρας. Χρησιμοποιώντας ως μεθοδολογικό εργαλείο την Ανάλυση Χρηματοοικονομικών Δεικτών, για την περίοδο 2005-2012, εξετάζουμε και αναλύουμε τις επιπτώσεις της διεθνούς κρίσης και της ελληνικής κρίσης χρέους στην Εθνική Τράπεζα. Στη συνέχεια, για να σχηματίσουμε πληρέστερη εικόνα, προβαίνουμε σε ανάλυση συνολικής οικονομίας. Ειδικότερα, χρησιμοποιώντας για πρώτη φορά στη διεθνή βιβλιογραφία συγκεντρωτικά-αθροιστικά δεδομένα (aggregate data) για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, για την περίοδο 2001-2013, και ένα Αυτοπαλίνδρομο Διανυσματικό Υπόδειγμα Διόρθωσης Σφαλμάτων (Vector Error Correction Model-VECM), εξετάζουμε την επίδραση που έχουν στο συνολικό δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων του ελληνικού τραπεζικού συστήματος: το ΑΕΠ, ο κύκλος του ΑΕΠ, το Δημόσιο Χρέος , η Ανεργία, οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 15 και η Πίστωση που παρέχεται από τον τραπεζικό τομέα. Τα κυριότερα ευρήματα της έρευνας μας, που αποτελούν και τη συνεισφορά της διατριβής στη βιβλιογραφία, είναι τα ακόλουθα: Τα πιστωτικά παράγωγα προϊόντα, αν και βρέθηκαν στο επίκεντρο της πρόσφατης διεθνούς πιστωτικής κρίσης, δεν αποτέλεσαν αυτά την αίτια της κρίσης. Η πρόσφατη χρηματοπιστωτική κρίση ήταν συνέπεια της μορφής του σύγχρονου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το νέο κανονιστικό πλαίσιο προληπτικής εποπτείας των τραπεζών, η Βασιλεία ΙΙΙ, φαίνεται να μην μπορεί να εγγυηθεί τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε περίπτωση που, στο εγγύς ή απώτερο μέλλον, εμφανιστούν δυσμενείς χρηματοοικονομικές ή και οικονομικές συνθήκες. Η διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας (που θα βασίζεται σε ένα εναλλακτικό υπόδειγμα χρηματοπιστωτικής ρύθμισης και θα περιλαμβάνει βαθιές θεσμικές αλλαγές) είναι απαραίτητη. Η ανακεφαλαιοποίηση της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος, αλλά και των υπόλοιπων συστημικών τραπεζών, δεν αντιμετωπίζει τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν. Ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων του ελληνικού τραπεζικού συστήματος επηρεάζεται από μακροοικονομικούς και χρηματοοικονομικούς παράγοντες. Ειδικότερα, η αύξηση του δημόσιου χρέους, η μείωση του ΑΕΠ και η αύξηση της ανεργίας έχουν ως άμεση συνέπεια την αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Επίσης, η αύξηση των ξένων άμεσων επενδύσεων και η αύξηση των τραπεζικών χορηγήσεων οδηγούν σε αύξηση των προβληματικών δανείων. Συνεπώς, η μελλοντική εξέλιξη των ελληνικών τραπεζών εξαρτάται άμεσα από την πορεία της ελληνικής οικονομίας.