Εκτίμηση της οικολογικής ροής στο φράγμα Μόρνου - Τέγος, Μιλτιάδης (Εθνικό Μεταόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών. Έργων υποδομής και αγροτικής ανάπτυξης. Εργαστήριο Εγγειοβελτιωτικών Εργων και Διαχείρισης Υδατικών Πόρων, 2014)
Είναι γνωστό ότι το καθεστώς ροής ενός ποταμού είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την υγεία και την βιωσιμότητα του αντίστοιχου ποτάμιου οικοσυστήματος, καθώς και με τα υδραυλικά και γεωμετρικά χαρακτηριστικά της κοίτης και της παρόχθιας ζώνης. Η λειτουργία τεχνητών φραγμάτων τροποποιεί δραστικά την φυσική ροή των ποταμών, και, εάν αυτή πραγματοποιηθεί χωρίς περιορισμούς, έχει αρνητικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Είναι επίσης γνωστό ότι η οικολογική παροχή επιχειρεί να δώσει λύση στο περιβαλλοντικό πρόβλημα της ροής κατάντη ενός φράγματος. Για την εκτίμησή της, υπάρχουν τέσσερις κατηγορίες μεθόδων: οι υδρολογικές μέθοδοι, οι υδραυλικές μέθοδοι, οι μέθοδοι προσομοίωσης των ενδιαιτημάτων και η ολιστική προσέγγιση. Στην παρούσα εργασία μελετάται η οικολογική ροή κατάντη του φράγματος Μόρνου. Στη λεκάνη απορροής του ποταμού Μόρνου απαντάται ένα οικοσύστημα σημαντικής περιβαλλοντικής αξίας. Το φράγμα κατασκευάστηκε το 1979 χωρίς πρόβλεψη οικολογικής ροής. Εφαρμόστηκαν μέθοδοι των δύο πρώτων κατηγοριών: υδρολογικές και υδραυλικές μέθοδοι. Οι υδρολογικές μέθοδοι απαιτούν τη διαθεσιμότητα χρονοσειρών παροχής ημερήσιου χρονικού βήματος που να καλύπτουν τουλάχιστον δώδεκα συνεχή έτη. Η φιλοσοφία των συγκεκριμένων μεθόδων είναι ότι η παροχή του ποταμού συσχετίζεται με το σύνολο των διεργασιών του οικοσυστήματος. Οι μέθοδοι που βασίζονται σε υδραυλικούς δείκτες χρησιμοποιούν υδραυλικά, μορφομετρικά και γεωμετρικά μεγέθη τα οποία συνδέονται με την ακεραιότητα των ενδιαιτημάτων. Η οικολογική παροχή εκτιμήθηκε με χρήση έξι διαφορετικών μεθόδων: πέντε υδρολογικών και μίας υδραυλικής. Η πρώτη από τις υδρολογικές μεθόδους που εφαρμόστηκαν είναι η μέθοδος Tennant. Αυτή υπολογίζει την οικολογική ροή ως ποσοστό της μέσης ετήσιας παροχής. Η δεύτερη μέθοδος είναι αυτή της ελάχιστης ετήσιας παροχής η οποία εκτιμά την οικολογική ροή βάσει του ξηρότερου μήνα του δείγματος. Η μέθοδος ανάλυσης βάσει της καμπύλης διάρκειας παροχής υπολογίζει την οικολογική ροή με επιλογή της πιθανότητας υπέρβασης. Οι δύο τελευταίες υδρολογικές μέθοδοι που εφαρμόστηκαν είναι η μέθοδος της βασικής παροχής διατήρησης και η RVA (Range of Variability Approach). Αυτές λαμβάνουν υπόψη την εποχικότητα της απορροής. Η μέθοδος της βασικής παροχής διατήρησης πέρα από μια ελάχιστη ροή που υπολογίζει, σε κάθε μήνα, προσθέτει και μια εποχιακή διακύμανση. Η μέθοδος RVA προτείνει, για κάθε μήνα, διαφορετική οικολογική ροή η οποία συμβαδίζει με το φυσικό καθεστώς ροής. Για την υδραυλική προσέγγιση χρησιμοποιήθηκε η τεχνική της υγρής περιμέτρου η οποία χρησιμοποιεί εμπειρικά μοντέλα για τη σχέση υγρής περιμέτρου και παροχής. Τέλος, γίνεται σύγκριση των αποτελεσμάτων των μεθόδων που εφαρμόστηκαν.