Εξέταση και αξιολόγηση πιλοτικού προγράμματος διαλογής στην πηγή (ΔσΠ) των αστικών στερεών αποβλήτων: Η περίπτωση της Τήνου - Πλεύρη, Αργυρώ (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Σχολή Χημικών Μηχανικών, 2014)
Η παρούσα διπλωματική με τίτλο ''Εξέταση και αξιολόγηση πιλοτικού προγράμματος διαλογής στην πηγή (ΔσΠ) των αστικών στερεών αποβλήτων: η περίπτωση της Τήνου'' περιγράφει και αξιολογεί την απόδοση ενός συστήματος Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων στο νησί της Τήνου και συγκεκριμένα στον Πύργο και στον Όρμο Πανόρμου, σχετικά με τους στόχους ξεχωριστής συλλογής και ανακύκλωσης των υλικών-στόχων που επετεύχθησαν και την επιρροή που είχε στη διαμόρφωση της περιβαλλοντικής συνείδησης και της κοινωνικής αποδοχής. Στην πρώτη ενότητα, γίνεται εισαγωγή στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες κοινωνίες όσον αφορά στη διαχείριση των αστικών στερεών αποβλήτων (ΑΣΑ), στις ποικίλες επιπτώσεις που επιφέρει η μη ορθή διαχείριση των ΑΣΑ στον άνθρωπο και στο περιβάλλον και επισημαίνεται η ένταση του προβλήματος αυτού στις περιπτώσεις των νησιωτικών και άλλων απομακρυσμένων περιοχών. Στην δεύτερη ενότητα, δίνεται ο επίσημος ορισμός των ΑΣΑ κατά τον Ευρωπαϊκό Κατάλογο Αποβλήτων (Ε.Κ.Α.) και παρουσιάζοντα αναλυτικά οι κατηγορίες των υλικών που περιλαμβάνονται σε αυτά. Κατόπιν, γίνεται ανασκόπηση στις παραγόμενες ποσότητες των ΑΣΑ στην Ευρώπη και την Ελλάδα και δίνονται στοιχεία για την ποιοτική τους σύσταση. Στη συγκεκριμένη ενότητα επίσης γίνεται παρουσίαση των υφιστάμενων πρακτικών διαχείρισης στις προαναφερθείσες περιοχές ενδιαφέροντος και απαριθμούνται τα ειδικά χαρακτηριστικά των νησιωτικών περιοχών που έχουν ως αποτέλεσμα την εμφάνιση δυσκολιών και προκλήσεων που συνδέονται με τον τομέα της διαχείρισης των ΑΣΑ. Στην ίδια ενότητα, αναπτύσσεται η έννοια της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Αστικών Στερεών Αποβλήτων, αποτυπώνοντας αναλυτικά τα στάδια (προσωρινή αποθήκευση, συλλογή και μεταφορά, επεξεργασία και τελική διάθεση) που την αποτελούν και τέλος επισημαίνονται τα πλεονεκτήματα και αναγνωρίζεται η αναγκαιότητα αυτής της ολιστικής προσέγγισης διαχείρισης, η οποία θεωρείται διεθνώς ως η πιο αποτελεσματική και αποδοτική πρακτική. Η τρίτη ενότητα επικεντρώνεται στην καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης στην περιοχή μελέτης του συστήματος Ολοκληρωμένης Διαχείρισης ΑΣΑ, παρουσιάζοντας γενικά στοιχεία για το Δήμο της Τήνου αναφορικά με τη γεωγραφική θέση στο Νομό Κυκλάδων της Περιφέρειας του Νοτίου Αιγαίου καθώς και πληροφοριακά στοιχεία για τη νέα διοικητική διαίρεση σύμφωνα με το νέο πρόγραμμα ''Καλλικράτης''. Ακόμη περιγράφονται το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής μελέτης προκειμένου να αποτυπωθούν τα βασικά χαρακτηριστικά αναφορικά με το έδαφος, την κλιματολογία, τη σεισμικότητα, την υδρογεωλογία καθώς και δημογραφικά και οικονομικά στοιχεία του Δήμου Τήνου. Επιπροσθέτως , οριοθετείται η περιοχή εφαρμογής του συστήματος και παρατίθενται στοιχεία για τους επιλεγμένους οικισμούς και τον πληθυσμό που εξυπηρετείται. Τέλος, περιγράφεται λεπτομερώς το πιλοτικό σύστημα που εφαρμόζεται στην υπό εξέταση περιοχή, σύμφωνα με το πλάνο διαχείρισης που αναπτύχθηκε. Το πλάνο αυτό περιλαμβάνει προκαθορισμένα ρεύματα αποβλήτων – στόχων (χαρτί/χαρτόνι, γυαλί, πλαστικό & μέταλλο, βιοαπόβλητα) και προβλέπει την ξεχωριστή συλλογής τους με διαλογή στην πηγή (ΔσΠ). Περίληψη Σελίδα | 4 Η τέταρτη ενότητα, περιγράφεται αναλυτικά τη μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για την οργάνωση και την ανάπτυξη του συστήματος Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Αστικών Στερεών Αποβλήτων. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται αναφορά στην επιλογή και τοποθέτηση του κατάλληλου εξοπλισμού, στην οργάνωση και πραγματοποίηση ποικίλων ενημερωτικών δράσεων και υποδεικνύονται η συλλογή, μεταφορά και επεξεργασία των διαχωρισμένων στην πηγή αποβλήτων – στόχων. Στην πέμπτη ενότητα, εκθέτονται και αναλύονται τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την παρακολούθηση του συστήματος διαχείρισης των ΑΣΑ. Ειδικότερα, παρατίθενται επεξεργασμένα δεδομένα που ελήφθησαν τόσο από το προσωπικό του Δήμου Τήνου, του προσωπικού του Κέντρου Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ), όσο και από επιτόπιες μελέτες, με τη μορφή ποσοτικοποιημένων δεικτών. Τα δεδομένα δίνονται υπό τη μορφή διαγραμμάτων και πινάκων. Στη συνέχεια, μέσω της εξέτασης των δεδομένων εξάγεται και η αξιολόγηση του συστήματος Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Αστικών Στερεών Αποβλήτων που εφαρμόστηκε στην Τήνο. Επιπρόσθετα, συγκρίνονται με αντίστοιχα αποτελέσματα από άλλες περιοχές της Ελλάδας, καθώς και χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεκριμένα, στην περιοχή μελέτης στην Τήνο παράγεται 13,25% κ.β χαρτί/χαρτόνι, 3,52% κ.β γυαλί, 11,76% κ.β πλαστικό/μέταλλο, 52,45% κ.β βιοαπόβλητα και τέλος 18,97% κ.β σύμμεικτα απόβλητα. Με την εφαρμογή του συστήματος ΔσΠ, διαχωρίστηκαν στην πηγή και οδηγήθηκαν προς ανακύκλωση 34,81 κιλά /κάτοικο/έτος από χαρτί/χαρτόνι, 11,37 κιλά /κάτοικο/έτος γυαλί και 24,75 κιλά /κάτοικο/έτος από πλαστικό/μέταλλο. Το ποσοστό προσμίξεων ανά υλικό βρέθηκε 7,53% για το χαρτί/χαρτόνι, 23,48% για το πλαστικό/μέταλλο και μόλις 2% για το γυαλί. Στην έκτη και τελευταία ενότητα, παρουσιάζονται τα συμπεράσματα με έμφαση στη λύση που προτείνεται μέσα από αυτή την διπλωματική δηλαδή την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των ΑΣΑ και αναφέρονται οι λόγοι που καθιστούν το προτεινόμενο πιλοτικό σύστημα διαχείρισης ΑΣΑ μια πολύ αποτελεσματική και σημαντική προσέγγιση.