Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στους προπτυχιακούς φοιτητές του Ε.Μ.Π - Δημητρίου, Παντελής (Σχολή Μηχανικών Μεταλλείων Μεταλλουργών, 2014)
Η ελληνική κοινωνία πλήττεται τα τελευταία 4 χρόνια από μία πρωτοφανή οικονομική κρίση, η οποία εκδηλώθηκε αρχικά το 2008 μετά την κατάρρευση της αμερικανικής τράπεζας Lehman Brothers. Η κρίση αυτή, η οποία έχει δραματικές συνέπειες στον παραγωγικό και κοινωνικό ιστό της χώρας, δεν άφησε αλώβητη ούτε την Παιδεία. Το ονομαστικό ΑΕΠ σημείωσε σωρευτική μείωση περίπου 22%, μεταξύ 2008-2013. Η αγοραστική δύναμη των αποδοχών του συνόλου των μισθωτών μειώθηκε σωρευτικά κατά την περίοδο 2010-2013, κατά 37,2% και η πτώση της εγχώριας ζήτησης επέστρεψε στα επίπεδα του 1999. Το ποσοστό ανεργίας εκτοξεύτηκε από το 7,8%, το 2008, στο 27,5%, το 2013 και σε απόλυτους αριθμούς χάθηκαν πάνω από 1 εκατ. θέσεις εργασίας. Επίσης, το ποσοστό των ατόμων που αντιμετώπισαν υλική αποστέρηση το 2012 αυξήθηκε σε 33,7% από 21,8% που ήταν το 2008. Όσον αφορά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, οι ονομαστικές μειώσεις των δαπανών μεταξύ 2009-2013 ανήλθαν σε 46%. Οι απώλειες ως προς τους προϋπολογισμούς των Πανεπιστημίων ανήλθαν σε ποσοστό της τάξης του 60%, ενώ καταργήθηκαν και άλλες εισφορές, όπως π.χ. αυτές προς τις Πολυτεχνικές Σχολές από δημόσια και ιδιωτικά κατασκευαστικά έργα. Επιπλέον, με την αναδιάρθρωση του χρέους με τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα (το γνωστό PSI), τα ελληνικά πανεπιστήμια έχασαν περίπου 100 εκατ. Ευρώ. Λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης στην ελληνική κοινωνία γενικότερα και στην εκπαίδευση ειδικότερα, η παρούσα διπλωματική εργασία αποσκοπεί στη διερεύνηση των επιπτώσεων της κρίσης ειδικά στους προπτυχιακούς φοιτητές του ΕΜΠ και στις οικογένειές τους, σε σχέση με τις αλλαγές στις συνθήκες διαβίωσης, την ψυχολογική τους κατάσταση και τις σχέσεις στην οικογένεια. Επιπλέον, διερευνώνται οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στις σπουδές στο ΕΜΠ από πλευράς ποιότητας σπουδών, φοιτητικής μέριμνας, σχέσεων φοιτητών, εμποδίων φοίτησης, κ.λπ. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια ειδικά δομημένου ερωτηματολογίου, το οποίο συμπληρώθηκε από τους ερωτώμενους μέσω διαδικτυακής πλατφόρμας (Google Drive). Η χρήση του διαδικτυακού ερωτηματολογίου επέτρεψε τη συλλογή ενός μεγάλου αριθμού ερωτηματολογίων για τις ανάγκες της έρευνας και, ταυτόχρονα, διευκόλυνε την κωδικοποίηση και επεξεργασία των απαντήσεων, καθώς οι απαντήσεις αποθηκεύονταν σε βάση δεδομένων, από την οποία μεταφέρθηκαν σε κατάλληλο στατιστικό πρόγραμμα. Από την άλλη πλευρά, η χρήση του διαδικτυακού ερωτηματολογίου δεν κατέστησε εφικτή την καταγραφή των αρνήσεων συμμετοχής στην έρευνα και δεν επέτρεψε την εις βάθος συζήτηση με τους ερωτώμενους αναφορικά με τις απαντήσεις σε συγκεκριμένα ερωτήματα. Όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα της έρευνας 4 στους 5 φοιτητές δηλώνουν ότι οι ίδιοι και οι οικογένειές τους έχουν επηρεαστεί αρκετά ή πολύ από την οικονομική κρίση και 6 στους 10 θεωρούν ότι η κρίση έχει επηρεάσει αρνητικά τις σπουδές τους, προσδιορίζοντας ως βασικές αιτίες την αδυναμία παρακολούθησης λόγω εργασίας, τη μη δυνατότητα αγοράς/εκτύπωσης συγγραμμάτων και την έλλειψη διάθεσης για παρακολούθηση των διαλέξεων. Αντίστοιχο ποσοστό δηλώνει ότι η κρίση έχει επιδράσει αρνητικά στην ποιότητα σπουδών στο ΕΜΠ, εξαιτίας της έλλειψης ενδιαφέροντος από φοιτητές αλλά και καθηγητές, καθώς και λόγω της μείωσης των φοιτητικών παροχών, της μείωσης των εργαστηρίων και των εργαστηριακών διπλωματικών, τη μείωση της φοιτητικής μέριμνας, κ.λπ. Τέλος, με βάση τις απαντήσεις φαίνεται ότι η κρίση έχει, επίσης, δυσμενείς επιπτώσεις στις σχέσεις των μελών της οικογένειας αλλά και των φοιτητών μεταξύ τους. Τα αποτελέσματα της παρούσας διπλωματικής εργασίας αναδεικνύουν με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο την επίδραση της οικονομικής κρίσης τόσο στους προπτυχιακούς φοιτητές του ΕΜΠ και στις οικογένειές τους, όσο και στο ίδιο το Ίδρυμα. Σε αυτή τη βάση θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν προκειμένου να αναληφθούν στοχευμένες δράσεις από την πλευρά του Ιδρύματος αλλά και της Πολιτείας προκειμένου αφενός να εξασφαλιστούν κατάλληλες συνθήκες και ίσες ευκαιρίες για όλους στη φοίτηση και αφετέρου να διαφυλαχτεί η υψηλή ποιότητα σπουδών και η φοιτητική μέριμνα στο ΕΜΠ.